EcoCheckA BeevR product
Mục lục

Scope 3 emissions là gì?

Scope 1, 2, 3 khác nhau thế nào?

15 hạng mục phát thải phạm vi 3 gồm những gì?

Làm sao biết hạng mục Scope 3 nào cần tính?

Cách tính phát thải phạm vi 3

Phát thải phạm vi 3 có bắt buộc không?

6 bước đưa Scope 3 vào chiến lược ESG

Câu hỏi thường gặp

Scope 3 emissions là gì?

Scope 1 2 3 là gì?

Scope 3 gồm bao nhiêu hạng mục?

Phát thải phạm vi 3 có bắt buộc ở Việt Nam không?

Xe tải thuê ngoài thuộc Scope 1 hay Scope 3?

Scope 3 tương ứng nhóm nào trong ISO 14064-1?

Doanh nghiệp nhỏ có cần tính Scope 3 không?

Scope 3 là gì? Phân biệt Scope 1, 2, 3 và 15 hạng mục

Cập nhật

Cập nhật: 17/10/2026.

Scope 3 là gì? Scope 3 (phát thải phạm vi 3) là mọi phát thải khí nhà kính gián tiếp trong chuỗi giá trị, ngoài năng lượng mua vào (Scope 2). GHG Protocol chia Scope 3 thành 15 hạng mục: 8 thượng nguồn (nguyên liệu, vận chuyển) và 7 hạ nguồn (sử dụng, thải bỏ sản phẩm).

Muốn đi vào phép tính cụ thể (4 phương pháp, ví dụ nhà máy, số liệu gửi khách hàng), xem cách tính phát thải phạm vi 3.

Scope 1, 2, 3 là gì? Đây là 3 phạm vi phát thải khí nhà kính của doanh nghiệp theo GHG Protocol:

Phạm viNghĩa làVí dụ
Scope 1Phát thải trực tiếp từ nguồn doanh nghiệp sở hữu hoặc kiểm soátLò hơi đốt than, xe tải công ty, rò rỉ môi chất lạnh
Scope 2Phát thải gián tiếp từ điện, hơi, nhiệt mua vàoĐiện mua từ lưới EVN
Scope 3Mọi phát thải gián tiếp khác trong chuỗi giá trị (15 hạng mục)Nguyên liệu mua vào, vận chuyển thuê ngoài, đi lại công tác, sử dụng sản phẩm

Doanh nghiệp bạn có trong danh sách 2.441 cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính theo QĐ 42/2026? Tra cứu miễn phí trong 20 giây →

Doanh nghiệp của bạn có thuộc diện bắt buộc kiểm kê khí nhà kính?

Tra cứu miễn phí trong khoảng 20 giây theo ngành nghề và mức tiêu thụ năng lượng — không cần đăng ký.

Tra cứu ngay →

Scope 3 emissions là gì?

Scope 3 emissions (phát thải phạm vi 3) là lượng khí nhà kính phát sinh từ các nguồn doanh nghiệp không sở hữu, không kiểm soát, nhưng xảy ra vì hoạt động của doanh nghiệp. Ví dụ: nhà cung cấp luyện thép để bán cho bạn, nhà xe bạn thuê chở hàng, khách hàng dùng điện để chạy sản phẩm bạn bán.

Bộ chuẩn chính là Corporate Value Chain (Scope 3) Accounting and Reporting Standard do GHG Protocol phát hành năm 2011, bổ sung cho Corporate Standard. Với hầu hết doanh nghiệp, Scope 3 là phần lớn nhất trong dấu chân carbon. Báo cáo chuỗi cung ứng năm 2021 của CDP cho thấy phát thải chuỗi cung ứng trung bình gấp khoảng 11,4 lần phát thải vận hành.

Scope 1, 2, 3 emissions: phát thải trực tiếp, gián tiếp từ năng lượng và phát thải phạm vi 3 trong chuỗi giá trị

Scope 1, 2, 3 emissions

Scope 1, 2, 3 khác nhau thế nào?

Cách nhớ nhanh: Scope 1 là thứ bạn tự đốt hoặc tự thải; Scope 2 là năng lượng bạn mua; Scope 3 là mọi thứ khác trong chuỗi giá trị. Ranh giới giữa Scope 1 và Scope 3 phụ thuộc quyền sở hữu: cùng là chở hàng, xe của công ty thuộc Scope 1, xe thuê ngoài thuộc Scope 3.

Tiêu chíScope 1Scope 2Scope 3
Loại phát thảiTrực tiếpGián tiếp từ năng lượngGián tiếp khác
NguồnThiết bị, xe, quy trình của doanh nghiệpNhà máy điện, lò hơi cung cấp hơiNhà cung cấp, đơn vị vận tải, khách hàng, bên nhận đầu tư
Dữ liệuHóa đơn nhiên liệu, sổ nạp gas lạnhHóa đơn điện, hơiDữ liệu nhà cung cấp, chi phí mua hàng, km vận chuyển
GHG Protocol Corporate StandardBắt buộcBắt buộcTùy chọn
Kiểm kê theo NĐ 06 tại Việt NamBắt buộcBắt buộcTự nguyện, ngoài tổng

Cách ISO 14064-1:2018 chia cùng các nguồn này thành 6 nhóm được so sánh trong bài Phạm vi 1, 2, 3: GHG Protocol và ISO 14064 khác nhau thế nào.

15 hạng mục phát thải phạm vi 3 gồm những gì?

Bảng dưới theo Bảng 5.3 của GHG Protocol Scope 3 Standard. Hạng mục 1 đến 8 là thượng nguồn (gắn với hàng hóa, dịch vụ doanh nghiệp mua); 9 đến 15 là hạ nguồn (gắn với sản phẩm doanh nghiệp bán và khoản đầu tư). Các hạng mục được thiết kế không chồng lấn để một lượng phát thải không bị tính hai lần.

#Hạng mục (tên gốc)Gồm những gìVí dụ tại doanh nghiệp Việt Nam
Thượng nguồn (upstream)
1Hàng hóa và dịch vụ mua vào (Purchased goods and services)Phát thải "từ nôi đến cổng" của nguyên vật liệu, dịch vụ mua trong nămXưởng may mua vải, chỉ, phụ liệu; công ty phần mềm thuê dịch vụ đám mây
2Tài sản vốn (Capital goods)Phát thải sản xuất máy móc, nhà xưởng, phương tiện mua trong nămMua dây chuyền ép nhựa mới, xây thêm nhà kho
3Hoạt động liên quan đến nhiên liệu và năng lượng (không thuộc Scope 1, 2)Khai thác, chế biến, vận chuyển nhiên liệu và điện đã dùng; tổn thất truyền tải, phân phốiPhát thải khai thác, lọc dầu DO; phần tổn thất lưới của điện mua từ EVN
4Vận chuyển và phân phối thượng nguồnVận chuyển hàng mua vào và các dịch vụ logistics doanh nghiệp trả tiền, bằng xe không thuộc sở hữu của mìnhThuê container chở nguyên liệu từ cảng Hải Phòng về nhà máy
5Chất thải phát sinh trong hoạt độngXử lý, chôn lấp, đốt chất thải rắn và nước thải tại cơ sở của bên khácThuê đơn vị có giấy phép thu gom, xử lý bùn thải, phế liệu
6Đi công tác (Business travel)Máy bay, tàu, xe khách, taxi cho chuyến công tác; có thể gồm khách sạnNhân viên bay Hà Nội – TP.HCM gặp khách hàng
7Nhân viên đi làm (Employee commuting)Di chuyển từ nhà đến nơi làm việc; có thể gồm làm việc tại nhàCông nhân đi xe máy, xe đưa đón do nhà thầu vận hành
8Tài sản đi thuê thượng nguồnVận hành tài sản doanh nghiệp đi thuê, nếu chưa tính trong Scope 1, 2Kho thuê trong khu công nghiệp, điện do chủ kho trả
Hạ nguồn (downstream)
9Vận chuyển và phân phối hạ nguồnVận chuyển, lưu kho, bán lẻ sản phẩm đã bán mà doanh nghiệp không trả tiềnNhà phân phối tự chở hàng từ nhà máy về đại lý
10Chế biến sản phẩm đã bánKhách hàng gia công tiếp sản phẩm trung gianBán phôi thép cho nhà máy cán; bán hạt nhựa cho xưởng ép
11Sử dụng sản phẩm đã bánPhát thải khi khách hàng dùng sản phẩm trong suốt vòng đờiXe máy tiêu thụ xăng, điều hòa tiêu thụ điện, bếp gas
12Xử lý cuối vòng đời sản phẩm đã bánChôn lấp, đốt, tái chế sản phẩm và bao bì khi bị thải bỏBao bì nhựa của hàng tiêu dùng vào bãi chôn lấp
13Tài sản cho thuê hạ nguồnVận hành tài sản doanh nghiệp sở hữu và cho bên khác thuêChủ đầu tư cho thuê nhà xưởng xây sẵn
14Nhượng quyền (Franchises)Vận hành cửa hàng nhượng quyền, tính ở phía bên nhượng quyềnChuỗi cà phê, trà sữa nhượng quyền thương hiệu
15Đầu tư (Investments)Phát thải của khoản đầu tư cổ phần, nợ, tài trợ dự ánNgân hàng cho vay nhà máy nhiệt điện; quỹ góp vốn vào doanh nghiệp
Các hạng mục phát thải phạm vi 3 thượng nguồn và hạ nguồn
Các hoạt động thuộc phát thải phạm vi 3, nằm ngoài ranh giới vận hành của doanh nghiệp

Không phải hạng mục nào cũng có ý nghĩa. Với một công ty phần mềm, hạng mục 10 gần như bằng 0; với hãng xe máy, hạng mục 11 có thể lớn hơn tất cả phần còn lại cộng lại.

Làm sao biết hạng mục Scope 3 nào cần tính?

Scope 3 Standard yêu cầu doanh nghiệp tính toàn bộ Scope 3 và phải công bố, giải thích mọi phần loại trừ. Để chọn chỗ đầu tư công sức, Bảng 6.1 của chuẩn gợi ý các tiêu chí:

  • Quy mô: hạng mục chiếm tỷ trọng lớn trong tổng Scope 3 ước tính.
  • Ảnh hưởng: doanh nghiệp có thể tác động để giảm.
  • Rủi ro: gắn với rủi ro tài chính, pháp lý, chuỗi cung ứng, uy tín.
  • Bên liên quan: khách hàng, nhà đầu tư, nhà cung cấp coi là quan trọng.
  • Thuê ngoài: hoạt động trước đây tự làm nay thuê ngoài.
  • Hướng dẫn ngành và tiêu chí khác do doanh nghiệp hoặc ngành tự đặt.

Thực tế, nhà máy sản xuất ở Việt Nam thường bắt đầu với hạng mục 1 (nguyên liệu), 4 (vận chuyển đầu vào), 3 (nhiên liệu, điện) và 5 (chất thải), vì dữ liệu đã có sẵn trong hóa đơn và sổ kho.

Cách tính phát thải phạm vi 3

Công thức vẫn là số liệu hoạt động × hệ số phát thải, nhưng chất lượng dữ liệu khác nhau nhiều. Scope 3 Standard chia thành hai loại:

  • Dữ liệu sơ cấp: số liệu từ chính hoạt động trong chuỗi giá trị, như phát thải nhà cung cấp tự kiểm kê, lít nhiên liệu nhà xe đã dùng.
  • Dữ liệu thứ cấp: số liệu trung bình ngành, cơ sở dữ liệu vòng đời, hệ số theo chi tiêu.

Với hạng mục 1, hướng dẫn kỹ thuật đi kèm chuẩn nêu bốn phương pháp, từ chính xác nhất đến đơn giản nhất: theo số liệu riêng của nhà cung cấp, kết hợp, theo dữ liệu trung bình (khối lượng × hệ số), và theo chi tiêu (tiền mua × hệ số kg CO₂e/đồng).

Ví dụ minh họa (hệ số giả định để thấy cách tính): nhà máy thuê xe chở 2.000 tấn nguyên liệu đi 100 km, tức 200.000 tấn.km. Với hệ số 0,1 kg CO₂e/tấn.km, phát thải hạng mục 4 là 20 tCO₂e. Khi báo cáo thật, cần dùng hệ số có nguồn và ghi rõ nguồn.

Trước khi mở rộng sang Scope 3, hãy tính chắc Scope 1 và 2 theo công cụ tính phát thải khí nhà kính Scope 1, 2; hạng mục 3 cũng dùng lại số lít nhiên liệu và MWh điện từ hai phạm vi này, kèm hệ số phát thải nhiên liệu và hệ số lưới điện Việt Nam.

Phát thải phạm vi 3 có bắt buộc không?

Tại Việt Nam: chưa bắt buộc. Nghị định 06/2022/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 119/2025/NĐ-CP) yêu cầu cơ sở trong danh mục kiểm kê khí nhà kính. Ví dụ, Điều 16 Thông tư 38/2023/TT-BCT xác định phạm vi kiểm kê cấp cơ sở chỉ gồm nguồn trực tiếp và nguồn gián tiếp từ điện, hơi tiêu thụ. Scope 3 nếu có nên trình bày riêng, tự nguyện, không cộng vào tổng báo cáo. Kiểm tra nghĩa vụ của cơ sở mình tại bài doanh nghiệp có phải kiểm kê khí nhà kính không.

Theo chuẩn và thị trường quốc tế: ngày càng bị yêu cầu.

  • GHG Protocol Corporate Standard: Scope 3 là tùy chọn; Scope 3 Standard đặt yêu cầu khi doanh nghiệp chọn báo cáo theo chuẩn này.
  • SBTi: khi Scope 3 chiếm từ 40% tổng phát thải Scope 1, 2, 3 trở lên, doanh nghiệp phải đặt mục tiêu ngắn hạn cho Scope 3.
  • ISSB (IFRS S2): yêu cầu công bố Scope 3 và cách tính, theo khung GHG Protocol.
  • Khách hàng châu Âu: các tập đoàn thuộc diện báo cáo bền vững của EU cần số liệu từ nhà cung cấp; doanh nghiệp nhỏ thường được hỏi theo chuẩn VSME.

Nói cách khác, Scope 3 của tập đoàn mua hàng chính là Scope 1, 2 của nhà cung cấp Việt Nam. Doanh nghiệp xuất khẩu nên có số Scope 1, 2 đáng tin trước khi khách hàng hỏi.

Scope 3 trong chiến lược ESG của doanh nghiệp
Scope 3 là phần không thể thiếu khi doanh nghiệp đặt mục tiêu ESG và Net Zero

6 bước đưa Scope 3 vào chiến lược ESG

1. Vẽ chuỗi giá trị: liệt kê nhà cung cấp chính, tuyến vận chuyển, sản phẩm bán ra, cách khách hàng dùng và thải bỏ.

2. Sàng lọc 15 hạng mục: ước tính nhanh bằng chi tiêu hoặc khối lượng, xác định hạng mục nào liên quan và lớn nhất.

3. Thu thập dữ liệu: ưu tiên dữ liệu sơ cấp từ nhà cung cấp lớn; phần còn lại dùng dữ liệu thứ cấp có nguồn.

4. Đặt mục tiêu giảm: mục tiêu đo được, gắn với năm cơ sở, nhất quán với cam kết Net Zero của doanh nghiệp.

5. Làm việc với nhà cung cấp và khách hàng: yêu cầu số liệu, cùng đổi nguyên liệu, tối ưu vận tải, thiết kế sản phẩm tiết kiệm năng lượng.

6. Giám sát, báo cáo và cải tiến: cập nhật hằng năm, công bố phương pháp và phần loại trừ, thay dữ liệu thứ cấp bằng sơ cấp dần qua từng năm.

Đọc thêm: Dấu chân carbon là gì? PCF theo ISO 14067 khác gì kiểm kê ISO 14064

Lưu ý: danh sách 15 hạng mục và tiêu chí chọn hạng mục theo GHG Protocol Scope 3 Standard (2011), đối chiếu bản gốc tại ghgprotocol.org ngày 17/10/2026. Quy định Việt Nam đối chiếu với Nghị định 06/2022/NĐ-CP đã sửa đổi và Thông tư 38/2023/TT-BCT. Con số 11,4 lần là trung bình trong báo cáo CDP năm 2021, khác nhiều giữa các ngành.

Nếu cơ sở của bạn có tên trong danh mục QĐ 42 và cần nộp báo cáo trước 31/3/2027 nhưng chưa có người làm, xem dịch vụ kiểm kê khí nhà kính trọn gói của EcoCheck: chuyên gia thu thập số liệu, tính theo Nghị định 06 và lập báo cáo Mẫu số 06.

Câu hỏi thường gặp

Scope 3 emissions là gì?

Là phát thải khí nhà kính gián tiếp trong chuỗi giá trị, từ nguồn doanh nghiệp không sở hữu hay kiểm soát, ngoài phát thải từ năng lượng mua vào.

Scope 1 2 3 là gì?

Scope 1 là phát thải trực tiếp từ nguồn của doanh nghiệp; Scope 2 là phát thải gián tiếp từ điện, hơi, nhiệt mua vào; Scope 3 là mọi phát thải gián tiếp khác trong chuỗi giá trị.

Scope 3 gồm bao nhiêu hạng mục?

15 hạng mục: 8 thượng nguồn (1–8) và 7 hạ nguồn (9–15), theo GHG Protocol Scope 3 Standard.

Phát thải phạm vi 3 có bắt buộc ở Việt Nam không?

Không. Báo cáo kiểm kê theo Nghị định 06 chỉ gồm phát thải trực tiếp và gián tiếp từ năng lượng; Scope 3 là tự nguyện.

Xe tải thuê ngoài thuộc Scope 1 hay Scope 3?

Scope 3: hạng mục 4 nếu doanh nghiệp trả tiền vận chuyển, hạng mục 9 nếu bên mua tự lo vận chuyển hàng đã bán. Xe của công ty thì thuộc Scope 1.

Scope 3 tương ứng nhóm nào trong ISO 14064-1?

Nhóm 3 đến nhóm 6 của ISO 14064-1:2018: vận chuyển, sản phẩm tổ chức sử dụng, sử dụng sản phẩm của tổ chức và các nguồn khác.

Doanh nghiệp nhỏ có cần tính Scope 3 không?

Không bắt buộc, nhưng nên bắt đầu với 2–3 hạng mục lớn nhất nếu khách hàng xuất khẩu hoặc ngân hàng yêu cầu số liệu chuỗi cung ứng.

EcoCheck tự động tính phát thải Scope 1/2/3 và lập báo cáo ESG cho doanh nghiệp. Tìm hiểu thêm về kiểm kê khí nhà kính toàn diện.

Hạn nộp báo cáo kiểm kê lần tới: 31/3/2027. Kiểm tra cơ sở có thuộc diện bắt buộc không, hoặc đăng ký dùng thử EcoCheck để ghi số liệu và lập báo cáo theo NĐ 06, ngay trên web hoặc trong ChatGPT, Claude.

Đọc thêm: GHG Protocol là gì? Các bộ tiêu chuẩn, 5 nguyên tắc và cập nhật 2026

Doanh nghiệp bạn thuộc diện phải kiểm kê khí nhà kính?

EcoCheck tự động tính Scope 1/2/3, xuất báo cáo chuẩn NĐ06/TT38 chỉ 1-click — tiết kiệm 90% thời gian so với Excel.

Bài viết mới nhất