KNK là gì?
Bảng thuật ngữ kiểm kê KNK cơ bản
Vì sao doanh nghiệp phải quan tâm đến KNK?
KNK là viết tắt của khí nhà kính — các loại khí trong khí quyển có khả năng giữ nhiệt và gây hiệu ứng nhà kính, gồm CO₂, CH₄, N₂O và các khí công nghiệp như HFCs, PFCs, SF6, NF3. Trong văn bản pháp lý và báo cáo doanh nghiệp Việt Nam, "kiểm kê KNK" nghĩa là kiểm kê khí nhà kính theo Nghị định 06/2022/NĐ-CP. Bài này giải thích KNK và các thuật ngữ kiểm kê cơ bản bạn sẽ gặp.
KNK là gì?
KNK (khí nhà kính, tiếng Anh: greenhouse gas — GHG) là nhóm khí hấp thụ và giữ lại bức xạ nhiệt từ bề mặt Trái Đất, khiến khí quyển ấm lên. Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, các KNK được quản lý gồm CO₂, CH₄, N₂O, HFCs, PFCs, SF6 và NF3. Mỗi khí có khả năng giữ nhiệt khác nhau, được so sánh qua hệ số GWP — xem bảng đầy đủ trong bài 7 loại khí gây hiệu ứng nhà kính.
Bảng thuật ngữ kiểm kê KNK cơ bản
| Thuật ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| KNK / GHG | Khí nhà kính — đối tượng của kiểm kê |
| CO₂tđ (CO₂e) | CO₂ tương đương — đơn vị quy đổi chung cho mọi loại KNK |
| GWP | Tiềm năng làm nóng toàn cầu — hệ số quy đổi một khí về CO₂tđ (ví dụ CH₄ ≈ 28) |
| Kiểm kê KNK | Thu thập số liệu, tính toán lượng phát thải/hấp thụ KNK của một cơ sở trong một năm |
| Scope 1 / 2 / 3 | Phạm vi phát thải: trực tiếp / từ năng lượng mua vào / chuỗi giá trị |
| Hệ số phát thải (EF) | Lượng KNK sinh ra trên một đơn vị hoạt động (vd: kg CO₂/kWh điện) |
| MRV | Đo đạc – Báo cáo – Thẩm định: chu trình bắt buộc để số liệu được công nhận |
| Hạn ngạch phát thải | Mức trần phát thải được phân bổ cho cơ sở; vượt trần phải mua thêm |
| Tín chỉ carbon | Chứng nhận giảm/loại bỏ 1 tấn CO₂tđ, có thể giao dịch |
Vì sao doanh nghiệp phải quan tâm đến KNK?
Vì kiểm kê KNK đã là nghĩa vụ pháp lý: cơ sở phát thải từ 3.000 tấn CO₂tđ/năm hoặc tiêu thụ năng lượng từ 1.000 TOE/năm thuộc danh mục phải kiểm kê và nộp báo cáo định kỳ 2 năm/lần; nhóm nhiệt điện, thép, xi măng đã bắt đầu bị phân bổ hạn ngạch phát thải từ 2025–2026. Toàn bộ mốc thời gian trong bài lộ trình kiểm kê khí nhà kính [cập nhật 2026], và khái niệm nền trong bài phát thải là gì? Scope 1, 2, 3.
Cần kiểm kê KNK cho cơ sở của bạn? Xem dịch vụ kiểm kê khí nhà kính EcoCheck — chuyên gia ISO 14064-1 và nền tảng kiểm kê tự động theo chuẩn IPCC/GHG Protocol.
