Theo Nghị định 06/2022/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 119/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/8/2025), các cơ sở thuộc danh mục phải kiểm kê khí nhà kính nộp báo cáo kiểm kê cấp cơ sở 2 năm/lần, trước ngày 31/3, bắt đầu từ số liệu năm 2024; từ năm 2027 phải nộp thêm báo cáo giảm nhẹ phát thải hàng năm. Bài viết này tổng hợp toàn bộ lộ trình theo từng mốc thời gian, kèm checklist chuẩn bị cho doanh nghiệp.

Doanh nghiệp nào phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính?

Cơ sở thuộc diện phải kiểm kê khí nhà kính là cơ sở có mức phát thải hàng năm từ 3.000 tấn CO₂ tương đương trở lên, hoặc thuộc một trong các nhóm: nhà máy nhiệt điện và cơ sở sản xuất công nghiệp tiêu thụ năng lượng từ 1.000 TOE/năm; công ty vận tải hàng hóa tiêu thụ nhiên liệu từ 1.000 TOE/năm; tòa nhà thương mại tiêu thụ năng lượng từ 1.000 TOE/năm; cơ sở xử lý chất thải rắn công suất trên 65.000 tấn/năm. Danh mục cụ thể do Thủ tướng ban hành và được cập nhật định kỳ — xem chi tiết trong bài danh mục lĩnh vực, cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính.

Lộ trình kiểm kê khí nhà kính theo quy định hiện hành

Bảng dưới đây tổng hợp các mốc doanh nghiệp cần nhớ, theo Nghị định 06/2022/NĐ-CP, Nghị định 119/2025/NĐ-CP và Quyết định 263/QĐ-TTg (09/02/2026):

Điểm thay đổi lớn nhất từ 2026: kiểm kê không còn chỉ là nghĩa vụ báo cáo. Với các cơ sở đã được phân bổ hạn ngạch, số liệu kiểm kê là căn cứ trực tiếp xác định cơ sở dư hay thiếu hạn ngạch — tức ảnh hưởng thẳng đến chi phí (mua thêm hạn ngạch/tín chỉ) hoặc doanh thu (bán phần dư). Xem phân tích trong bài Chính phủ phân bổ hạn ngạch phát thải 2025–2026.

Quy trình kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở gồm những bước nào?

Quy trình kiểm kê cấp cơ sở theo hướng dẫn của các bộ quản lý lĩnh vực (dựa trên ISO 14064-1 và IPCC) gồm 5 nhóm việc chính: (1) xác định ranh giới tổ chức và ranh giới vận hành — phát thải trực tiếp (Scope 1) và gián tiếp từ năng lượng mua vào (Scope 2); (2) thu thập số liệu hoạt động: nhiên liệu, điện, hơi, quy trình công nghệ, chất thải; (3) chọn hệ số phát thải theo danh mục quốc gia hoặc IPCC; (4) tính toán và tổng hợp phát thải theo từng nguồn; (5) kiểm soát chất lượng số liệu và lập báo cáo theo mẫu quy định. Chúng tôi hướng dẫn chi tiết từng bước trong bài 9 bước tự thực hiện kiểm kê khí nhà kính và bài phát thải phạm vi 1, 2, 3 theo GHG Protocol và ISO 14064.

Lưu ý mới theo yêu cầu của Chính phủ ở giai đoạn hạn ngạch: số liệu kiểm kê nội bộ không còn đủ — cơ sở phải sẵn sàng cho đo đạc, thẩm định bởi đơn vị độc lập. Hệ thống dữ liệu vì vậy cần truy xuất được nguồn gốc từng con số, không phải một file Excel tổng hợp cuối năm.

Không thực hiện kiểm kê khí nhà kính có bị xử phạt không?

Có. Nghĩa vụ kiểm kê là quy định bắt buộc theo Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Nghị định 06/2022/NĐ-CP; hành vi không nộp báo cáo, nộp chậm hoặc báo cáo không đúng quy định có thể bị xử phạt hành chính theo quy định về xử phạt trong lĩnh vực môi trường. Rủi ro lớn hơn mức phạt là rủi ro kinh doanh: cơ sở không có số liệu kiểm kê được thẩm định sẽ không có căn cứ khi bị phân bổ hạn ngạch, gặp khó khi khách hàng xuất khẩu yêu cầu dữ liệu phát thải (CBAM, chuỗi cung ứng), và mất lợi thế khi thị trường carbon vận hành chính thức từ 2028.

Checklist chuẩn bị cho doanh nghiệp (bắt đầu từ hôm nay)

EcoCheck giúp doanh nghiệp đi trước lộ trình

EcoCheck là nền tảng kiểm kê khí nhà kính thiết kế theo khung pháp lý Việt Nam: kiểm kê tự động theo hệ số phát thải chuẩn quốc gia và quốc tế (IPCC, GHG Protocol), theo dõi tiến độ so với hạn ngạch theo tháng/quý/năm, và tạo báo cáo chuẩn hóa sẵn sàng cho thẩm định bên thứ ba. Đội ngũ chuyên gia của EcoCheck được chứng nhận ISO 14064-1. Tìm hiểu dịch vụ kiểm kê khí nhà kính EcoCheck hoặc liên hệ để được tư vấn lộ trình phù hợp với cơ sở của bạn.