EcoCheckA BeevR product
Mục lục

Sàn giao dịch carbon Việt Nam là gì?

Lộ trình thị trường carbon Việt Nam đến 2029

Doanh nghiệp nào được giao dịch trên sàn carbon?

Muốn tham gia thị trường carbon, doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Cách mở tài khoản và giao dịch trên sàn carbon

Sàn carbon Việt Nam khác gì CBAM của EU?

Sàn Giao Dịch Carbon Việt Nam: Doanh Nghiệp Giao Dịch Thế Nào?

Cập nhật

Ngày 29/06/2026, sàn giao dịch carbon trong nước chính thức vận hành tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), với sản phẩm đầu tiên là mã hạn ngạch phát thải VN2025 — tổng khối lượng hơn 511 triệu tấn CO₂ tương đương cho kỳ tuân thủ 2025–2026. Với 110 cơ sở nhiệt điện, thép, xi măng đã được phân bổ hạn ngạch, việc mua bán hạn ngạch và tín chỉ carbon không còn là lý thuyết. Bài này giải thích sàn vận hành thế nào và doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để tham gia.

Cập nhật 20/10/2026: bổ sung quy trình mở tài khoản và giao dịch theo Nghị định 29/2026/NĐ-CP, số liệu giao dịch đến 28/9/2026.

Sàn giao dịch carbon Việt Nam là gì?

Là nơi giao dịch tập trung hai loại "hàng hóa carbon": hạn ngạch phát thải (mức trần phát thải Nhà nước phân bổ cho cơ sở) và tín chỉ carbon (chứng nhận giảm/loại bỏ 1 tấn CO₂tđ từ các dự án). Cơ sở phát thải ít hơn hạn ngạch có thể bán phần dư; cơ sở vượt trần phải mua thêm hoặc bù bằng tín chỉ theo tỷ lệ quy định. Sàn do HNX xây dựng và vận hành theo Đề án tại Quyết định 232/QĐ-TTg (24/01/2025), trên khung pháp lý của Nghị định 06/2022/NĐ-CP, Nghị định 119/2025/NĐ-CP, và Nghị định 29/2026/NĐ-CP (19/01/2026) quy định về tổ chức và vận hành sàn giao dịch carbon trong nước. Khái niệm nền tảng: xem bài tín chỉ carbon là gì.

Màn hình biểu đồ dữ liệu thị trường

Màn hình biểu đồ dữ liệu thị trường

Lộ trình thị trường carbon Việt Nam đến 2029

MốcSự kiện
24/01/2025Quyết định 232/QĐ-TTg phê duyệt Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon
02/2026Quyết định 263/QĐ-TTg phân bổ hạn ngạch thí điểm 2025–2026 cho 110 cơ sở (34 nhiệt điện, 25 thép, 51 xi măng)
19/01/2026Nghị định 29/2026/NĐ-CP — khung pháp lý cho tổ chức, vận hành sàn giao dịch carbon trong nước
29/06/2026Sàn giao dịch carbon vận hành tại HNX — mã hạn ngạch VN2025, hơn 511 triệu tấn CO₂tđ
2025 – hết 2028Giai đoạn thí điểm: miễn phí giao dịch, hoàn thiện cơ chế đo đạc – báo cáo – thẩm định (MRV), mở rộng danh mục phân bổ
Từ 2029Thị trường carbon vận hành chính thức toàn quốc

Lộ trình thị trường carbon Việt Nam từ QĐ 232/QĐ-TTg (24/01/2025) đến sàn giao dịch carbon tại HNX (29/06/2026) và vận hành chính thức từ 2029

Hình 1: Lộ trình thị trường carbon Việt Nam từ QĐ 232/QĐ-TTg (24/01/2025) đến sàn giao dịch carbon tại HNX (29/06/2026) và vận hành chính thức từ 2029

Doanh nghiệp nào được giao dịch trên sàn carbon?

Giai đoạn thí điểm tập trung vào các cơ sở đã được phân bổ hạn ngạch — nhóm nhiệt điện, sắt thép, xi măng trong Quyết định 263/QĐ-TTg. Các cơ sở này được trao đổi hạn ngạch với nhau và sử dụng tín chỉ carbon để bù trừ một phần nghĩa vụ theo quy định của Nghị định 119/2025/NĐ-CP. Doanh nghiệp ngoài danh mục chưa giao dịch hạn ngạch trực tiếp, nhưng có thể tham gia thị trường tín chỉ với vai trò chủ dự án tạo tín chỉ (năng lượng tái tạo, trồng rừng, hiệu suất năng lượng) — và quan trọng hơn: chuẩn bị sẵn hệ thống số liệu, vì danh mục phân bổ sẽ mở rộng trong giai đoạn 2027–2028. Xem bối cảnh trong bài phân bổ hạn ngạch phát thải 2025–2026.

110 cơ sở được phân bổ hạn ngạch (51 xi măng, 34 nhiệt điện, 25 thép) và cơ chế mua bán hạn ngạch trên sàn carbon

Hình 2: 110 cơ sở được phân bổ hạn ngạch (51 xi măng, 34 nhiệt điện, 25 thép) và cơ chế mua bán hạn ngạch trên sàn carbon

Muốn tham gia thị trường carbon, doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Ba nền tảng bắt buộc, theo thứ tự:

1. Số liệu kiểm kê được thẩm định. Trước hết, xác định doanh nghiệp bạn có thuộc diện bắt buộc kiểm kê không bằng công cụ tra cứu miễn phí (30 giây). Vị thế mua hay bán của bạn trên sàn được quyết định bởi chênh lệch giữa phát thải thực tế và hạn ngạch — mà phát thải thực tế phải qua đo đạc, báo cáo, thẩm định độc lập (MRV). Không có số liệu chuẩn, bạn không biết mình dư hay thiếu, và không thể chứng minh với cơ quan quản lý. Bắt đầu từ lộ trình kiểm kê khí nhà kính.

2. Theo dõi vị thế hạn ngạch liên tục. Giá trị kinh doanh nằm ở thời điểm: biết sớm mình sẽ dư/thiếu bao nhiêu tấn cho phép quyết định mua, bán hay giữ khi giá có lợi — thay vì bị động mua vét cuối kỳ tuân thủ.

3. Kế hoạch giảm phát thải có chi phí – lợi ích. Khi mỗi tấn CO₂tđ có giá thị trường, các biện pháp giảm phát thải có thể so sánh trực tiếp với chi phí mua hạn ngạch: biện pháp nào rẻ hơn giá thị trường thì làm, đắt hơn thì mua. Đó là cách thị trường carbon biến giảm phát thải thành bài toán tài chính. Tham khảo các giải pháp giảm phát thải cho doanh nghiệp.

Cách mở tài khoản và giao dịch trên sàn carbon

Sàn carbon không giao dịch như sàn chứng khoán quen thuộc. Trong giai đoạn thí điểm đến hết năm 2028, sàn chỉ áp dụng phương thức thỏa thuận (thỏa thuận điện tử và thỏa thuận thông thường): bên mua và bên bán tự tìm nhau, tự thống nhất giá và khối lượng, rồi mới đưa giao dịch lên hệ thống. HNX không định giá. Theo Nghị định 29/2026/NĐ-CP, một cơ sở cần đi qua bốn bước:

  1. Đăng ký và ký gửi trên Hệ thống đăng ký quốc gia. Hạn ngạch và tín chỉ phải được ghi nhận trên Hệ thống đăng ký quốc gia (do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý), rồi ký gửi trước khi giao dịch (Điều 11, Điều 13). Hệ thống ghi nhận hai loại tài khoản: hạn ngạch và tín chỉ.
  2. Mở tài khoản giao dịch carbon tại một công ty chứng khoán thành viên. Thành viên giao dịch carbon là công ty chứng khoán được Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) chấp thuận (Điều 3, Điều 18). Mỗi tổ chức chỉ được dùng một tài khoản giao dịch carbon (Điều 14), tách riêng với tài khoản chứng khoán thông thường. Tài khoản hạn ngạch giao dịch được cả hạn ngạch và tín chỉ; tài khoản tín chỉ chỉ giao dịch tín chỉ.
  3. Tìm đối tác và thỏa thuận. Cơ sở thiếu hạn ngạch phải tự tìm cơ sở dư hạn ngạch (hoặc ngược lại) trong số 110 cơ sở được phân bổ, thống nhất giá, khối lượng và thời điểm chuyển giao.
  4. Đặt lệnh, xác nhận, thanh toán. Lệnh đi qua thành viên giao dịch carbon, được xác nhận, rồi tiền và quyền sở hữu chuyển cùng lúc, ngay trong ngày, qua Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Bên mua phải có đủ tiền và bên bán phải có đủ hạn ngạch hoặc tín chỉ ngay khi đặt lệnh.

Bốn bước giao dịch trên sàn carbon HNX: 1 đăng ký và ký gửi hạn ngạch, tín chỉ trên Hệ thống đăng ký quốc gia; 2 mở một tài khoản giao dịch carbon tại công ty chứng khoán thành viên; 3 tự tìm đối tác và thỏa thuận giá, khối lượng; 4 đặt lệnh qua thành viên, thanh toán và chuyển quyền sở hữu ngay trong ngày, bên mua phải đủ tiền, bên bán phải đủ hạn ngạch

Quy trình mở tài khoản và giao dịch hạn ngạch, tín chỉ carbon trên sàn HNX

Đơn vịVai trò trên sàn carbon
Bộ Nông nghiệp và Môi trườngQuản lý Hệ thống đăng ký quốc gia; công bố danh mục hàng hóa được giao dịch và ngày giao dịch đầu tiên, cuối cùng (Điều 6)
HNXTổ chức, vận hành hệ thống giao dịch carbon (Điều 10)
VNXGiám sát giao dịch, chấp thuận thành viên giao dịch carbon (Điều 9)
VSDCLưu ký, thanh toán giao dịch (Điều 8)
Công ty chứng khoán thành viênMở tài khoản, nhận và chuyển lệnh, kiểm tra điều kiện đủ tiền, đủ hạn ngạch
Ngân hàng thanh toánDo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước lựa chọn; giai đoạn thí điểm chỉ có một ngân hàng (Điều 26, Điều 28)

Phí: HNX, VNX và VSDC không thu phí dịch vụ đến hết 31/12/2028 (Điều 34). Thanh khoản thực tế còn rất thấp: theo số liệu HNX đến 28/9/2026 do Dân trí dẫn lại, sàn mới có 7 giao dịch với 1.310 hạn ngạch, giá 130.000–136.000 đồng/tấn. Lý do chính là phương thức thỏa thuận: không có bảng giá khớp lệnh liên tục, cơ sở phải tự tìm đối tác. Diễn biến giá chi tiết xem bài giá tín chỉ carbon và hạn ngạch VN2025.

Vì vậy, việc quan trọng nhất trước khi mở tài khoản là biết chính xác mình dư hay thiếu bao nhiêu tấn so với hạn ngạch được giao. Con số đó đến từ báo cáo kiểm kê, không đến từ sàn.

Sàn carbon Việt Nam khác gì CBAM của EU?

Hai cơ chế độc lập nhưng cộng hưởng: sàn carbon trong nước định giá phát thải cho cơ sở tại Việt Nam; CBAM là phí carbon EU đánh lên hàng nhập khẩu từ 2026. Điểm chung là cả hai đều đòi cùng một nền số liệu phát thải chuẩn — kiểm kê đúng một lần, dùng cho cả nghĩa vụ trong nước lẫn dữ liệu cho khách EU. Doanh nghiệp xuất khẩu thép, nhôm, xi măng chịu cả hai lớp: xem bài CBAM là gì? Lộ trình 2026–2027.

EcoCheck giúp doanh nghiệp xây nền dữ liệu cho thị trường carbon: kiểm kê tự động theo hệ số IPCC/GHG Protocol, theo dõi vị thế so với hạn ngạch theo tháng/quý, và báo cáo sẵn sàng cho thẩm định MRV. Tìm hiểu dịch vụ kiểm kê khí nhà kính EcoCheck để bắt đầu trước khi danh mục phân bổ mở rộng.

Đọc thêm: Thị trường carbon Việt Nam 10/2026: vì sao chưa có tín chỉ carbon trên sàn?

Doanh nghiệp bạn thuộc diện phải kiểm kê khí nhà kính?

EcoCheck tự động tính Scope 1/2/3, xuất báo cáo chuẩn NĐ06/TT38 chỉ 1-click — tiết kiệm 90% thời gian so với Excel.

Bài viết mới nhất