CBAM là gì và hoạt động thế nào?
CBAM năm 2026 đang ở giai đoạn nào?
Sáu nhóm hàng chịu CBAM và mã CN
Ai phải làm gì: nhà nhập khẩu EU và nhà sản xuất Việt Nam
Giá chứng chỉ CBAM năm 2026 là bao nhiêu?
Ví dụ tính chi phí CBAM đơn giản
CBAM tác động thế nào đến thép, nhôm, xi măng, phân bón Việt Nam?
Doanh nghiệp xuất khẩu cần chuẩn bị gì cho CBAM?
CBAM khác gì thuế carbon và tín chỉ carbon?
Ngoài EU, còn nước nào áp dụng cơ chế tương tự?
Câu hỏi thường gặp về CBAM
CBAM là gì?
CBAM bắt đầu thu tiền từ khi nào?
Doanh nghiệp Việt Nam có phải nộp tiền CBAM không?
Ngưỡng miễn trừ 50 tấn của CBAM áp dụng thế nào?
Giá chứng chỉ CBAM hiện nay là bao nhiêu?
Không có số liệu phát thải thực tế thì sao?
Ai xác minh số liệu CBAM của nhà máy Việt Nam?
Lộ trình CBAM 2026–2034 thế nào?
Doanh nghiệp Việt Nam cần ai hỗ trợ tính phát thải CBAM?
Nguồn tham khảo
CBAM là gì? Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon EU: lộ trình 2026–2034, ví dụ
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon) là cơ chế của EU buộc nhà nhập khẩu mua chứng chỉ cho lượng khí nhà kính phát thải khi sản xuất sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và hydro nhập vào EU. CBAM thu tiền từ 01/01/2026; tờ khai đầu tiên hạn 30/9/2027.
Cập nhật: 18/11/2026. Giá chứng chỉ CBAM quý 3/2026 là 82,32 EUR/tấn CO₂tđ; giá quý 4 dự kiến công bố 04/01/2027. Đề xuất mở rộng CBAM sang sản phẩm hạ nguồn chưa được thông qua (vòng đàm phán ba bên tiếp theo 30/11/2026). Đối chiếu với văn bản và trang hỏi đáp CBAM của Ủy ban châu Âu.
Người nộp tiền là nhà nhập khẩu ở EU, nhưng số tiền phụ thuộc vào số liệu phát thải của nhà máy sản xuất. Vì vậy doanh nghiệp Việt Nam xuất thép, nhôm, xi măng, phân bón sang EU sẽ bị khách hàng hỏi số liệu phát thải nội hàm. Không có số liệu, khách phải dùng giá trị mặc định của EU, thường cao hơn thực tế và tăng dần đến năm 2028.
CBAM là gì và hoạt động thế nào?
CBAM được lập bởi Quy định (EU) 2023/956 ngày 10/5/2023 và được sửa đổi, đơn giản hóa bởi Quy định (EU) 2025/2083 ngày 08/10/2025 (gói Omnibus). Mục tiêu là chống "rò rỉ carbon": tránh việc sản xuất dời sang nước có quy định phát thải lỏng hơn rồi bán ngược vào EU. CBAM vận hành song song với hệ thống mua bán phát thải EU ETS, nên hàng nhập khẩu chịu chi phí carbon ngang với hàng sản xuất trong EU.
- Khai báo: nhà khai báo CBAM được cấp phép (authorised CBAM declarant) khai lượng phát thải nội hàm trong hàng đã nhập của năm trước, qua hệ thống CBAM Registry.
- Mua và nộp chứng chỉ: mỗi chứng chỉ CBAM tương ứng 1 tấn CO₂ tương đương; giá bám theo giá đấu giá hạn ngạch EU ETS.
- Khấu trừ: số chứng chỉ phải nộp được trừ phần tương ứng với hạn ngạch miễn phí mà nhà sản xuất EU cùng ngành còn nhận, và phần giá carbon đã thực trả ở nước sản xuất.
Phát thải nội hàm (embedded emissions) gồm phát thải trực tiếp khi sản xuất hàng hóa và, với một số nhóm hàng, phát thải gián tiếp từ điện tiêu thụ. Tính trên mỗi tấn sản phẩm, chỉ số này gọi là SEE; cách tính chi tiết có trong bài phát thải nội hàm CBAM (SEE).
CBAM năm 2026 đang ở giai đoạn nào?
Từ 01/01/2026, CBAM bước vào giai đoạn chính thức (definitive period): phát thải trong hàng nhập từ ngày này là chi phí thật, trả bằng chứng chỉ. Các mốc dưới đây lấy từ văn bản pháp luật EU và trang hỏi đáp CBAM của Ủy ban châu Âu.
| Thời gian | Nội dung |
|---|---|
| 10/5/2023 | Quy định (EU) 2023/956 thiết lập CBAM |
| 01/10/2023 – 31/12/2025 | Giai đoạn chuyển tiếp: nhà nhập khẩu nộp báo cáo phát thải theo quý, chưa phải trả tiền |
| 08/10/2025 | Quy định (EU) 2025/2083 (Omnibus): miễn trừ nhà nhập khẩu dưới 50 tấn hàng CBAM/năm thay cho ngưỡng 150 EUR mỗi lô cũ; dời hạn tờ khai năm từ 31/5 sang 30/9; giảm mức nắm giữ chứng chỉ mỗi quý từ 80% xuống 50% |
| 01/01/2026 | Giai đoạn chính thức: chỉ nhà khai báo CBAM được cấp phép mới được nhập hàng CBAM (trừ người nhập dưới ngưỡng 50 tấn); giá trị mặc định cộng thêm 10% |
| Năm 2026 | EU công bố giá chứng chỉ theo quý, áp cho hàng nhập trong quý đó |
| 01/02/2027 | Mở bán chứng chỉ CBAM trên nền tảng tập trung (CCP), gồm cả chứng chỉ cho hàng nhập năm 2026; từ 2027 giá công bố hằng tuần; giá trị mặc định cộng thêm 20% |
| Từ 2027, mỗi quý | Nhà khai báo phải có trong tài khoản số chứng chỉ ít nhất bằng 50% phát thải nội hàm của hàng đã nhập từ đầu năm |
| 30/9/2027 | Hạn nộp tờ khai CBAM năm đầu tiên và nộp chứng chỉ cho hàng nhập năm 2026; các năm sau hạn là 30/9 năm kế tiếp |
| Từ 2028 | Giá trị mặc định cộng thêm 30% |
| 2026 – 2034 | Hạn ngạch miễn phí EU ETS cho các ngành CBAM giảm dần: phần được trừ là 97,5% năm 2026, 95% năm 2027, 90% năm 2028, 77,5% năm 2029, 51,5% năm 2030, về 0 từ 2034 |
Tháng 12/2025, Ủy ban châu Âu đã đề xuất sửa CBAM để mở rộng sang một số sản phẩm hạ nguồn chứa nhiều thép, nhôm. Đây vẫn là đề xuất, chưa phải luật; xem CBAM mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn.

Lộ trình CBAM: các mốc doanh nghiệp xuất khẩu cần nhớ
Sáu nhóm hàng chịu CBAM và mã CN
Phạm vi CBAM xác định theo mã CN (Danh mục hàng hóa kết hợp của EU, 8 số, 6 số đầu trùng mã HS). Danh mục đầy đủ ở Phụ lục I Quy định (EU) 2023/956; bảng dưới tóm tắt các nhóm chính.
| Nhóm hàng | Mã CN chính | Khí tính | Phát thải gián tiếp (điện) |
|---|---|---|---|
| Sắt thép | Phần lớn Chương 72 (trừ phế liệu 7204 và một số hợp kim fero); 7301–7311, 7318, 7326; quặng sắt thiêu kết 2601 12 00 | CO₂ | Không tính (quặng thiêu kết có tính) |
| Nhôm | 7601, 7603–7616 (nhôm thỏi, thanh định hình, tấm, lá, kết cấu, ốc vít…) | CO₂, PFC | Không tính |
| Xi măng | 2523 (clinker, xi măng), 2507 00 80 | CO₂ | Có tính |
| Phân bón | 2808 00 00, 2814, 2834 21 00, 3102, 3105 | CO₂, N₂O | Có tính |
| Hydro | 2804 10 00 | CO₂ | Không tính |
| Điện | 2716 00 00 | CO₂ | Không áp dụng |
Ngưỡng 50 tấn tính theo khối lượng tịnh, cộng dồn mọi mã CN của một nhà nhập khẩu trong một năm dương lịch; điện và hydro luôn phải có giấy phép, không có ngưỡng. Ngưỡng tính ở phía nhà nhập khẩu, nên khách hàng mua thép, nhôm của bạn với khối lượng thương mại gần như chắc chắn vượt ngưỡng.
Ai phải làm gì: nhà nhập khẩu EU và nhà sản xuất Việt Nam
| Bên | Vai trò | Việc phải làm |
|---|---|---|
| Nhà nhập khẩu EU (hoặc đại diện hải quan gián tiếp) | Nhà khai báo CBAM được cấp phép (declarant), chịu trách nhiệm pháp lý | Xin cấp phép, nộp tờ khai năm qua CBAM Registry, mua và nộp chứng chỉ, giữ tối thiểu 50% chứng chỉ mỗi quý từ 2027 |
| Nhà sản xuất Việt Nam | Người vận hành cơ sở (operator), không nộp tờ khai | Giám sát và tính phát thải nội hàm theo phương pháp EU, thuê đơn vị xác minh được công nhận, gửi số liệu cho khách (trực tiếp hoặc qua CBAM Registry) |
| Đơn vị xác minh (verifier) | Tổ chức được cơ quan công nhận quốc gia của EU công nhận cho CBAM | Kiểm tra số liệu phát thải thực tế, lập báo cáo xác minh; lần đầu phải đến nhà máy |
Theo hỏi đáp của Ủy ban châu Âu, chỉ nhà sản xuất mới quyết định có tính và xác minh phát thải thực tế hay không. Nếu nhà sản xuất không làm, nhà nhập khẩu buộc phải dùng giá trị mặc định. Các bước lập và gửi số liệu được hướng dẫn trong bài báo cáo CBAM 2026: hướng dẫn từng bước.
Giá chứng chỉ CBAM năm 2026 là bao nhiêu?
| Quý (hàng nhập trong quý) | Giá (EUR/chứng chỉ = EUR/tCO₂tđ) | Ngày công bố |
|---|---|---|
| Quý I/2026 | 75,36 | 07/4/2026 |
| Quý II/2026 | 75,28 | 06/7/2026 |
| Quý III/2026 | 82,32 | 05/10/2026 |
| Quý IV/2026 | Chưa công bố | 04/01/2027 (theo lịch của Ủy ban châu Âu) |
Năm 2026, giá là bình quân gia quyền theo khối lượng của giá đấu giá hạn ngạch EU ETS trong quý; từ 2027 giá tính và công bố hằng tuần. Chứng chỉ không chuyển nhượng hay bán lại cho người khác được; phần mua dư có thể được nước thành viên mua lại theo quy định.
Ví dụ tính chi phí CBAM đơn giản
Giả sử khách hàng EU nhập 1.000 tấn thép cán nóng mã 7208 từ Việt Nam trong quý III/2026 và nhà máy không cung cấp số liệu thực tế. Các số dưới đây lấy từ văn bản EU; phần trừ giá carbon trả ở Việt Nam bằng 0 vì Việt Nam chưa có thuế carbon.
- Giá trị mặc định cho thép 7208 xuất xứ Việt Nam: 2,350 tCO₂tđ/tấn (Quy định thực thi (EU) 2025/2621, sửa bởi 2026/1740). Cộng mức tăng 10% năm 2026: 2,585 tCO₂tđ/tấn.
- Trừ phần hạn ngạch miễn phí: chuẩn (benchmark) của tuyến sản xuất tương ứng là 1,370 tCO₂tđ/tấn (Quy định thực thi (EU) 2025/2620), nhân 97,5% năm 2026 được 1,336.
- Số chứng chỉ mỗi tấn: 2,585 − 1,336 = 1,249. Với 1.000 tấn: khoảng 1.249 chứng chỉ.
- Thành tiền: 1.249 × 82,32 EUR ≈ 102.800 EUR, tức khoảng 102,84 EUR mỗi tấn thép.
Nếu nhà máy chứng minh được phát thải thực tế thấp hơn giá trị mặc định, mỗi 0,1 tCO₂tđ/tấn giảm được bớt khoảng 8,23 EUR/tấn ở giá quý III/2026. Cách tính khi dùng số liệu thực tế phức tạp hơn (dùng chuẩn theo từng quá trình và cộng phát thải tiền chất), xem bài giá chứng chỉ CBAM quý 3/2026 và cách tính chi phí.

Ví dụ tính chi phí CBAM cho thép cán nóng Việt Nam theo giá trị mặc định
CBAM tác động thế nào đến thép, nhôm, xi măng, phân bón Việt Nam?
Bảng dưới tính theo cùng công thức ở trên, dùng giá trị mặc định 2026 cho hàng Việt Nam và giá quý III/2026. Đây là chi phí khách hàng EU phải trả nếu không có số liệu thực tế, chưa trừ giá carbon trả ở Việt Nam.
| Mặt hàng (mã CN) | Giá trị mặc định Việt Nam (tCO₂tđ/tấn) | Chi phí CBAM ước tính (EUR/tấn) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Thép cán nóng (7208) | 2,350 | 102,84 | Nhóm chịu tác động lớn nhất của Việt Nam |
| Thép thanh vằn (7214 20 00) | 2,350 | 103,32 | Thép xây dựng, kết cấu |
| Nhôm định hình (7604 10 90) | 2,040 | 172,53 | Tính trên toàn bộ phát thải của nhôm thỏi đầu vào |
| Nhôm chưa gia công (7601) | 0,360 | 25,29 | Giá trị mặc định Việt Nam thấp |
| Xi măng xám (2523 29 00) | 1,440 (bảng "các nước khác") | 76,94 | Việt Nam không có dòng riêng; tính cả phát thải gián tiếp |
| Urê (3102 10 19) | 2,430 | 129,64 | Phân bón chỉ cộng 1% mức tăng |
Ba điểm đáng chú ý cho doanh nghiệp Việt Nam:
- Thép: chi phí khoảng 100 EUR/tấn theo giá trị mặc định là đáng kể so với biên lợi nhuận ngành. Nhà máy lò điện (EAF) dùng phế liệu thường có phát thải thực tế thấp hơn nhiều so với giá trị mặc định, nên có số liệu đã xác minh là lợi thế khi chào giá. Chi tiết ở bài CBAM thép xuất khẩu EU 2026.
- Nhôm: nhôm định hình chịu chi phí cao nhất trong bảng, vì giá trị mặc định gồm phát thải của nhôm thỏi đầu vào. Biết rõ nguồn nhôm thỏi và có số liệu của nhà cung cấp giúp giảm đáng kể.
- Xi măng, phân bón: phải tính cả phát thải gián tiếp từ điện, nên hệ số lưới điện và số liệu điện tiêu thụ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả.
Mức chi phí tăng dần qua các năm vì mức cộng thêm vào giá trị mặc định tăng lên 20% (2027), 30% (từ 2028), trong khi phần được trừ theo hạn ngạch miễn phí giảm dần về 0 năm 2034. Bảng tra đầy đủ có trong bài giá trị mặc định CBAM Việt Nam 2026.

Chi phí CBAM ước tính theo giá trị mặc định cho thép, nhôm, xi măng, phân bón Việt Nam
Doanh nghiệp xuất khẩu cần chuẩn bị gì cho CBAM?
- Xác định phạm vi: đối chiếu mã CN 8 số của từng sản phẩm với Phụ lục I; hỏi khách EU về nhu cầu số liệu và hạn họ cần.
- Giám sát phát thải theo năm 2026: kỳ báo cáo mặc định là năm dương lịch; tính theo Quy định thực thi (EU) 2025/2547, cho từng quá trình sản xuất và từng mã CN.
- Liên hệ đơn vị xác minh sớm: theo Ủy ban châu Âu, các chứng nhận công nhận CBAM đầu tiên được cấp khoảng tháng 9/2026 và báo cáo xác minh đầu tiên dự kiến có vào đầu năm 2027.
- Gửi số liệu cho khách: dùng mẫu trao đổi thông tin (communication template) của EU hoặc đăng ký tài khoản người vận hành trên CBAM Registry.
- Lập kế hoạch giảm suất phát thải để giữ lợi thế giá khi phần phải trả tăng từ 2028.
Việc cần làm theo từng mốc năm 2027 có trong bài CBAM 2027: doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần làm gì.

Số liệu phát thải của nhà máy quyết định chi phí CBAM của khách hàng EU
CBAM khác gì thuế carbon và tín chỉ carbon?
Thuế carbon là khoản thu trên mỗi tấn phát thải trong nước; CBAM là chi phí carbon tại biên giới EU đánh lên hàng nhập khẩu, giá bám theo EU ETS. Tín chỉ carbon là công cụ bù trừ có thể mua bán. Chứng chỉ CBAM không phải tín chỉ carbon, không chuyển nhượng được và không dùng tín chỉ tự nguyện để trừ nghĩa vụ CBAM. Đọc thêm: thuế carbon là gì và tín chỉ carbon là gì.
Ngoài EU, còn nước nào áp dụng cơ chế tương tự?
Vương quốc Anh áp dụng UK CBAM từ 01/01/2027, với phạm vi hàng hóa và cách tính riêng (thuế nộp qua tờ khai, không mua chứng chỉ). Xem UK CBAM từ 01/01/2027: xuất khẩu Việt Nam sang Anh cần gì.
Mã hàng của bạn tốn bao nhiêu tiền CBAM?
Tính thử chi phí CBAM theo mã CN, so số liệu thực tế của nhà máy với giá trị mặc định EU, và cùng chuyên gia EcoCheck chuẩn bị dữ liệu gửi nhà nhập khẩu.
Tính chi phí CBAM →Phát thải nội hàm CBAM không phải dấu chân carbon sản phẩm: CBAM tính theo phương pháp của EU cho một số nhóm hàng, còn PCF theo ISO 14067 áp dụng cho mọi sản phẩm và thường do khách hàng yêu cầu. Đọc thêm: cách tính dấu chân carbon sản phẩm (PCF).
Câu hỏi thường gặp về CBAM
CBAM là gì?
CBAM là cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU theo Quy định (EU) 2023/956: nhà nhập khẩu khai báo phát thải nội hàm trong sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện, hydro nhập vào EU và mua chứng chỉ tương ứng, giá bám theo EU ETS.
CBAM bắt đầu thu tiền từ khi nào?
Từ hàng nhập ngày 01/01/2026. Chứng chỉ bán từ 01/02/2027; hạn nộp tờ khai và chứng chỉ cho hàng nhập năm 2026 là 30/9/2027.
Doanh nghiệp Việt Nam có phải nộp tiền CBAM không?
Không trực tiếp. Nhà nhập khẩu EU là người khai báo và trả tiền. Nhà sản xuất Việt Nam cung cấp số liệu phát thải nội hàm đã xác minh; số liệu tốt giúp khách trả ít hơn và giúp bạn chào giá cạnh tranh hơn.
Ngưỡng miễn trừ 50 tấn của CBAM áp dụng thế nào?
Nhà nhập khẩu có tổng khối lượng tịnh hàng CBAM nhập trong năm không quá 50 tấn được miễn nghĩa vụ; ngưỡng không áp dụng cho điện và hydro. Ngưỡng tính theo nhà nhập khẩu, không theo nhà xuất khẩu.
Giá chứng chỉ CBAM hiện nay là bao nhiêu?
Quý III/2026 là 82,32 EUR/tCO₂tđ (công bố 05/10/2026); quý I là 75,36 EUR và quý II là 75,28 EUR. Giá quý IV/2026 dự kiến công bố ngày 04/01/2027.
Không có số liệu phát thải thực tế thì sao?
Nhà nhập khẩu phải dùng giá trị mặc định của EU, cộng thêm 10% năm 2026, 20% năm 2027 và 30% từ 2028 (phân bón chỉ cộng 1%). Với thép, nhôm, mức này thường cao hơn số liệu thực tế của nhà máy.
Ai xác minh số liệu CBAM của nhà máy Việt Nam?
Đơn vị xác minh được cơ quan công nhận quốc gia của một nước thành viên EU công nhận cho CBAM. Đơn vị này có thể đặt ở ngoài EU và xác minh ở bất kỳ đâu, trong phạm vi nhóm hàng được công nhận.
Lộ trình CBAM 2026–2034 thế nào?
Từ 01/01/2026 CBAM thu tiền; 01/02/2027 mở bán chứng chỉ trên nền tảng chung; 30/9/2027 là hạn tờ khai và nộp chứng chỉ cho hàng nhập năm 2026. Hạn ngạch miễn phí của EU ETS giảm dần từ 2026 đến hết 2034, nên phần chi phí CBAM thực trả tăng dần mỗi năm. Các mốc cùng thị trường carbon Việt Nam có ở lịch tuân thủ khí nhà kính, CBAM 2026–2030.
Doanh nghiệp Việt Nam cần ai hỗ trợ tính phát thải CBAM?
Nhà máy cần tính phát thải nội hàm (SEE) theo phương pháp EU, lưu hồ sơ để người thẩm tra được công nhận kiểm tra, và gửi gói số liệu cho nhà nhập khẩu. EcoCheck nhận việc này qua dịch vụ báo cáo CBAM; ước tính chi phí nhanh bằng công cụ tính CBAM.
Nguồn tham khảo
- Quy định (EU) 2023/956 và Quy định (EU) 2025/2083 (EUR-Lex)
- Ủy ban châu Âu, DG TAXUD: Hỏi đáp CBAM, bản cập nhật 15/10/2026; trang giá chứng chỉ CBAM; trang văn bản và hướng dẫn CBAM (taxation-customs.ec.europa.eu)
- Quy định thực thi (EU) 2025/2547 (phương pháp tính), 2025/2620 (điều chỉnh hạn ngạch miễn phí), 2025/2621 sửa bởi 2026/1740 (giá trị mặc định)
Đọc thêm: Phát thải nội hàm CBAM (SEE): cách tính cho thép, nhôm
Đọc thêm: Dịch vụ báo cáo CBAM của EcoCheck
Đọc thêm: Phần mềm CBAM: so sánh công cụ báo cáo CBAM cho doanh nghiệp Việt Nam 2026
Doanh nghiệp bạn thuộc diện phải kiểm kê khí nhà kính?
EcoCheck tự động tính Scope 1/2/3, xuất báo cáo chuẩn NĐ06/TT38 chỉ 1-click — tiết kiệm 90% thời gian so với Excel.













![Phương pháp Kiểm kê Khí nhà kính: GHG Protocol & ISO 14064 [2026]](https://cms.ecocheck.ai/uploads/Cac_phuong_phap_va_tieu_chuan_kiem_ke_khi_nha_kinh_pho_bien_e645f7df80.png)