UK CBAM từ 01/01/2027: xuất khẩu Việt Nam sang Anh cần gì?

UK CBAM (cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Vương quốc Anh) bắt đầu tính thuế từ ngày 01/01/2027 với nhôm, xi măng, phân bón, hydro, sắt thép nhập vào Anh. Người nộp là nhà nhập khẩu ở Anh có hàng CBAM từ £50.000 trong 12 tháng. Kỳ đầu tiên khai và nộp tiền chậm nhất ngày 31/05/2028. Nhà xuất khẩu Việt Nam không nộp thuế trực tiếp, nhưng sẽ bị khách hàng Anh hỏi số liệu phát thải.

Bài này tổng hợp quy định UK CBAM theo văn bản của HMRC, cập nhật đến 16/10/2026. Nếu mới tìm hiểu, hãy đọc CBAM là gì; nếu đang bán sang EU, xem CBAM 2027: doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần làm gì.

UK CBAM là gì và áp dụng từ khi nào?

UK CBAM là thuế đánh trên lượng phát thải khí nhà kính "ẩn" trong một số hàng nhập khẩu vào Vương quốc Anh, để hàng nhập chịu giá carbon tương đương hàng sản xuất trong nước theo hệ thống mua bán phát thải của Anh (UK ETS). Cơ sở pháp lý là Phần 5 Luật Tài chính 2026 (Finance Act 2026) và các nghị định hướng dẫn năm 2026; HMRC (cơ quan thuế và hải quan Anh) quản lý.

Theo bản tóm tắt chính sách CBAM của HMRC (cập nhật 09/09/2026), thuế áp dụng với hàng nhập từ 01/01/2027. Khác EU, Anh không có giai đoạn chỉ báo cáo: lô hàng đầu tiên của năm 2027 đã phát sinh nghĩa vụ thuế.

Hàng hóa nào chịu UK CBAM?

Phạm vi xác định theo mã hàng hóa, không theo ngành nghề của doanh nghiệp:

• Gốm sứ và thủy tinh không thuộc diện từ 2027. Hai ngành này có trong đề xuất tháng 12/2023, nhưng tài liệu tóm tắt của Chính phủ Anh (28/11/2025) xác nhận đã bỏ.
• Điện không thuộc diện, khác với EU.
• Có mã loại trừ, ví dụ phế liệu sắt thép (7204), một số hợp kim fero (7202), mã phân bón 3105 60 00. Đối chiếu từng mã với danh sách hàng thuộc phạm vi của HMRC.

UK CBAM tính phát thải trực tiếp trong ranh giới quy trình sản xuất cộng phát thải ẩn trong tiền chất (nguyên liệu đầu vào thuộc diện CBAM). Phát thải gián tiếp từ điện chưa được tính, sớm nhất từ năm 2029.

Ai phải nộp UK CBAM và ngưỡng £50.000 tính thế nào?

Người nộp là nhà nhập khẩu: người đứng tên trên tờ khai hải quan hoặc người được khai thay. Có thể thuê đại lý thuế, nhưng nghĩa vụ vẫn thuộc nhà nhập khẩu. Theo hướng dẫn xác định ngày phải đăng ký CBAM của HMRC (16/07/2026), ngưỡng £50.000 áp dụng theo hai phép thử:

• Nhìn trước: dự kiến nhập hàng CBAM từ £50.000 trong 30 ngày tới thì phải đăng ký.
• Nhìn lại: ngày đầu mỗi tháng, cộng giá trị hàng CBAM đã nhập trong 12 tháng trước; hàng nhập trước 01/01/2027 không tính.

Ngưỡng của Anh tính theo giá trị, không theo khối lượng như ngưỡng 50 tấn của EU. Nhà nhập khẩu mua vài container thép hoặc nhôm mỗi năm rất dễ vượt ngưỡng.

Lịch đăng ký, khai báo và nộp tiền UK CBAM ra sao?

Đăng ký trực tuyến qua Government Gateway; không đăng ký hoặc đăng ký muộn có thể bị phạt. Mức thuế áp cho mỗi lô là mức có hiệu lực khi nhập khẩu, nên số liệu của lô tháng 1/2027 cần lưu ngay khi giao hàng.

Mức thuế UK CBAM được tính thế nào?

Số thuế bằng phát thải ẩn (tấn CO₂tđ) nhân mức thuế CBAM của ngành, trừ khoản giảm cho giá carbon đã trả ở nước sản xuất. Theo HMRC, mức thuế được xây dựng như sau:

1. Giá gốc: bình quân giá khớp lệnh các phiên đấu giá UK ETS trong quý, chung cho mọi ngành.
2. Điều chỉnh hạn ngạch miễn phí: nhân với phần phát thải bình quân của ngành không được hạn ngạch miễn phí che phủ, điều chỉnh hằng năm theo lộ trình giảm hạn ngạch miễn phí.
3. Kết quả: mỗi ngành một mức thuế, công bố đầu mỗi quý từ 01/01/2027.

Đến 16/10/2026, HMRC chưa công bố mức thuế minh họa hay giá trị mặc định cho từng mã hàng, nên bài này không đưa ra ước tính chi phí cho hàng sang Anh. Cách quy phát thải ra tiền theo giá EU có ở bài Giá chứng chỉ CBAM quý 3/2026 và cách tính chi phí; logic tương tự, chỉ khác nguồn giá.

HMRC ưu tiên số liệu thực tế đã thẩm định; nếu không có thì dùng giá trị mặc định, mỗi mã hàng một giá trị. Đơn vị thẩm định phải được công nhận theo ISO 14065:2020 và ISO/IEC 17029:2019 bởi tổ chức là thành viên đầy đủ của Global ACI, có khảo sát hiện trường, ngưỡng trọng yếu 5%.

UK CBAM khác EU CBAM ở điểm nào?

Với thép và nhôm, cả hai cơ chế chỉ tính phát thải trực tiếp, nên bộ số liệu đã lập cho khách hàng EU có thể làm nền cho khách hàng Anh, sau khi đối chiếu tài liệu ranh giới hệ thống CBAM của Anh. Với xi măng và phân bón, phát thải từ điện mua ngoài chưa làm tăng thuế ở Anh.

Hàng Việt Nam có được giảm thuế nhờ giá carbon trong nước không?

Carbon Price Relief cho trừ khoản giá carbon đã thực trả ở nước sản xuất, sau khi trừ bồi hoàn, tối đa bằng số thuế CBAM, kèm biểu mẫu xác minh do đơn vị thẩm định của nhà máy lập. Trong danh sách tạm thời cơ chế đủ điều kiện (dữ liệu đến 19/06/2026), HMRC liệt kê 16 cơ chế, có EU ETS, ETS Trung Quốc, Hàn Quốc, thuế carbon Singapore, nhưng không có Việt Nam. Hạn ngạch thí điểm 2025–2026 của Việt Nam lại cấp miễn phí 100%, nên không nên tính khoản giảm này vào giá chào.

UK ETS và EU ETS liên kết thì hàng Việt Nam bị ảnh hưởng ra sao?

Ngày 19/05/2025, Anh và EU thống nhất hướng tới liên kết hai hệ thống ETS, mở đường cho miễn CBAM lẫn nhau. Theo phát biểu của Thủ tướng Anh ngày 12/10/2026, thỏa thuận về mua bán phát thải nằm trong nội dung hội nghị thượng đỉnh tại Brussels ngày 20/11/2026. Đến 16/10/2026 chưa có thỏa thuận chính thức, và HMRC cho biết hiện không quốc gia nào được miễn.

Nếu liên kết thành công, hàng Việt Nam vẫn chịu thuế, trong khi đối thủ từ EU có thể được miễn khi vào Anh. Các mốc đến 2030 có ở bài Lịch tuân thủ khí nhà kính, CBAM và thị trường carbon 2026–2030.

Doanh nghiệp xuất khẩu sang Anh cần chuẩn bị gì trước 01/01/2027?

1. Rà mã hàng bán sang Anh với danh sách HMRC, gồm cả mã loại trừ. Sản phẩm thép, nhôm chế biến sâu nên theo dõi thêm CBAM mở rộng sang sản phẩm hạ nguồn từ 2028.
2. Hỏi nhà nhập khẩu Anh có vượt ngưỡng £50.000 không, cần số liệu theo mẫu nào, hạn nào.
3. Tính phát thải ẩn theo mã hàng: phát thải trực tiếp cộng phát thải trong tiền chất như phôi thép, nhôm thỏi mua ngoài.
4. Chọn đơn vị thẩm định đáp ứng yêu cầu công nhận của Anh, ưu tiên đơn vị làm được cả EU và Anh.
5. Lưu hồ sơ theo tháng (sản lượng, nhiên liệu, điện, nguyên liệu) để khớp ngày nhập khẩu từng lô.
6. Ghi rõ trong hợp đồng ai chịu chi phí CBAM và cách điều chỉnh giá theo mức thuế quý.

EcoCheck giúp được gì? Nền tảng EcoCheck tính phát thải ẩn theo mã hàng từ số liệu nhiên liệu, điện, nguyên liệu, lưu bằng chứng từng dòng dữ liệu và dùng chung cho kiểm kê trong nước, EU CBAM và UK CBAM. Chuyên gia hỗ trợ lập bộ dữ liệu gửi nhà nhập khẩu và hồ sơ thẩm định qua dịch vụ báo cáo CBAM.

Câu hỏi thường gặp

UK CBAM áp dụng từ ngày nào?

Từ 01/01/2027 với nhôm, xi măng, phân bón, hydro, sắt thép nhập vào Vương quốc Anh. Kỳ đầu tiên là cả năm 2027, khai và nộp tiền chậm nhất 31/05/2028; từ năm 2028 khai theo quý.

Doanh nghiệp Việt Nam có phải nộp UK CBAM không?

Không trực tiếp. Người nộp là nhà nhập khẩu ở Anh có hàng CBAM từ £50.000 trong 12 tháng hoặc dự kiến đạt mức đó trong 30 ngày tới. Nhà xuất khẩu Việt Nam cần cung cấp số liệu phát thải cho khách hàng.

UK CBAM khác EU CBAM thế nào?

UK CBAM là thuế nộp qua tờ khai, không mua chứng chỉ; ngưỡng £50.000 theo giá trị thay vì 50 tấn; chưa tính phát thải gián tiếp; không áp cho điện; mức thuế từng ngành dựa trên giá UK ETS, công bố hằng quý.

Gốm sứ và thủy tinh có chịu UK CBAM không?

Không, ít nhất từ năm 2027. Hai ngành này có trong đề xuất năm 2023 nhưng Chính phủ Anh đã xác nhận không đưa vào phạm vi.

Hàng Việt Nam có được trừ giá carbon trong nước khi vào Anh không?

Có cơ chế Carbon Price Relief, nhưng Việt Nam chưa có trong danh sách tạm thời các cơ chế đủ điều kiện (dữ liệu đến 19/06/2026), và hạn ngạch thí điểm của Việt Nam được cấp miễn phí, nên khoản được trừ thực tế gần như không có.