COP31 2026 ở Antalya: doanh nghiệp Việt Nam cần biết gì?

COP31 là hội nghị khí hậu lần thứ 31 của Liên hợp quốc (UNFCCC), họp từ 9 đến 20/11/2026 tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Thổ Nhĩ Kỳ giữ chức Chủ tịch, Úc điều hành đàm phán. Trọng tâm là thực thi: tài chính, thích ứng, chuyển đổi công bằng, thị trường carbon. Cập nhật 31/10/2026.

Bài viết cập nhật ngày 31/10/2026, trước khi hội nghị khai mạc, tóm tắt những gì đã chắc chắn về COP31, kết quả COP30 làm nền, vị trí của Việt Nam (NDC, thị trường carbon trong nước, Điều 6) và việc doanh nghiệp nên làm ngay. Chúng tôi sẽ cập nhật kết quả sau khi COP31 bế mạc. Nếu bạn cần bối cảnh từ đầu, đọc trước bài Nghị định thư Kyoto và Thỏa thuận Paris.

COP31 là gì, diễn ra khi nào và ở đâu?

COP là hội nghị thường niên cao nhất của UNFCCC; các Bên của Thỏa thuận Paris họp cùng lúc (CMA). Quyết định được thông qua theo đồng thuận.

• Thời gian: 9–20/11/2026. Trang "The Road to Antalya" của UNFCCC ghi rõ mốc này.
• Địa điểm: Antalya, miền nam Thổ Nhĩ Kỳ. Phiên thượng đỉnh của các nguyên thủ dự kiến ngày 11–12/11, tức ngày thứ ba và thứ tư của hội nghị, theo thư đầu tiên của Chủ tịch COP31 (Climate Home News, 14/4/2026).
• Pre-COP: họp tại Fiji ngày 5–8/10/2026, kèm một sự kiện cấp lãnh đạo tại Tuvalu.

Hội nghị diễn ra khi Hoa Kỳ đã ra khỏi Thỏa thuận Paris. Theo thông báo lưu chiểu của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (C.N.71.2025), việc rút lui có hiệu lực với Hoa Kỳ từ ngày 27/01/2026.

Ai điều hành COP31: Thổ Nhĩ Kỳ và Úc chia vai thế nào?

Úc và Thổ Nhĩ Kỳ cùng xin đăng cai COP31. Tại COP30, hai nước thỏa thuận một cách chia vai chưa có tiền lệ:

• Thổ Nhĩ Kỳ đăng cai và giữ chức Chủ tịch COP31. Chủ tịch là ông Murat Kurum, Bộ trưởng Môi trường, Đô thị hóa và Biến đổi khí hậu. Thổ Nhĩ Kỳ phụ trách hậu cần và "chương trình hành động" chạy song song với đàm phán.
• Úc là "Chủ tịch đàm phán" (President of Negotiations). Ông Chris Bowen, Bộ trưởng Biến đổi khí hậu và Năng lượng Úc, chủ trì đàm phán tại hội nghị. Trang của Bộ DCCEEW Úc ghi Úc sẽ cùng các nước Thái Bình Dương thúc đẩy lợi ích của khu vực.

Tháng 9/2026, ông Kurum nói quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Chủ tịch COP31 (Climate Home News, 11/9/2026). Đây là điểm cần theo dõi ở những ngày chót.

Thông tin chính về COP31 tại Antalya, cập nhật 31/10/2026

COP30 Belém để lại gì cho COP31?

COP30 tại Belém (Brazil) bế mạc tối 22/11/2025, trễ khoảng 27 giờ so với lịch. Gói quyết định chính mang tên "Global Mutirão" (nỗ lực tập thể). Theo tổng hợp của Carbon Brief, các điểm chính gồm:

• Thích ứng: kêu gọi tăng gấp ba tài chính thích ứng vào năm 2035, nhưng không ghi năm gốc. Thông qua 59 chỉ số theo dõi Mục tiêu toàn cầu về thích ứng (GGA). Các chỉ số này không tạo nghĩa vụ tài chính mới.
• Tài chính: mở chương trình làm việc 2 năm về Điều 9 Thỏa thuận Paris. Lộ trình "Baku đến Belém" hướng tới 1.300 tỷ USD mỗi năm chỉ được "ghi nhận".
• Chuyển đổi công bằng: lập một cơ chế mới về chuyển đổi công bằng (just transition).
• Thương mại: tổ chức đối thoại thường niên về biện pháp thương mại trong 2026, 2027, 2028. Văn bản nhắc lại rằng biện pháp khí hậu, kể cả đơn phương, không được là hạn chế thương mại trá hình. Đây là nhóm vấn đề mà CBAM của EU thường được đem ra bàn.
• Giảm phát thải: văn bản thừa nhận khả năng vượt ngưỡng 1,5°C, lập "Sứ mệnh Belém hướng tới 1,5°C" và "Bộ tăng tốc thực thi toàn cầu". Không có lộ trình rời bỏ nhiên liệu hóa thạch trong văn bản chính thức.
• Thị trường carbon: dự án CDM đã đăng ký được gia hạn đến 6/2026 để xin chuyển sang cơ chế Điều 6.4; CDM đóng cửa cuối năm 2026.

Nền tài chính vẫn là mục tiêu NCQG thông qua ở COP29 (Baku, 2024): các nước phát triển dẫn đầu huy động ít nhất 300 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035, và kêu gọi mọi nguồn công, tư đạt ít nhất 1.300 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035.

Hội nghị COP31 sẽ đàm phán những gì?

Thư chung của Chủ tịch COP31 và Chủ tịch đàm phán, UNFCCC đăng ngày 21/5/2026, đặt "thực thi" vào trung tâm chương trình. Bảng dưới tóm tắt các mảng chính theo thư này và mức độ liên quan tới doanh nghiệp Việt Nam:

Điều 6 Thỏa thuận Paris và thị trường carbon quốc tế: điểm cần theo dõi

Điều 6 cho phép các nước hợp tác để đạt NDC, gồm hai kênh tạo ra tín chỉ có thể chuyển giao quốc tế:

• Điều 6.2: hai nước ký thỏa thuận song phương, chuyển giao kết quả giảm nhẹ (ITMO). Bên bán phải "điều chỉnh tương ứng", tức trừ lượng đã bán khỏi thành tích NDC của mình.
• Điều 6.4: cơ chế tín chỉ do Liên hợp quốc giám sát, kế thừa CDM.

Việt Nam đã có khung pháp lý riêng cho việc này. Nghị định 112/2026/NĐ-CP về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ và tín chỉ carbon ban hành 01/4/2026, hiệu lực 19/5/2026. Theo Cục Biến đổi khí hậu, nghị định áp dụng cho ba kênh: Điều 6.2, Điều 6.4 và tiêu chuẩn carbon độc lập. Bộ Nông nghiệp và Môi trường thay mặt Chính phủ cấp văn bản chấp thuận chuyển giao quốc tế và thực hiện điều chỉnh tương ứng.

Về đối tác, Việt Nam đã ký:

• Với Nhật Bản: Cơ chế tín chỉ chung (JCM), ký ngày 02/7/2013. Bộ Tài nguyên và Môi trường khi đó ban hành Thông tư 17/2015/TT-BTNMT về xây dựng, thực hiện dự án JCM.
• Với Singapore: Thỏa thuận thực thi về hợp tác tín chỉ carbon theo Điều 6, ký trực tuyến ngày 16/9/2025.

Với doanh nghiệp, ý nghĩa thực tế là: dự án giảm phát thải ở Việt Nam có thể bán tín chỉ cho đối tác nước ngoài, nhưng phải được Bộ chấp thuận và chịu điều chỉnh tương ứng. Kết quả COP31 về Điều 6 (nếu có) sẽ ảnh hưởng tới thủ tục, phí và độ tin cậy của loại tín chỉ này. Khái niệm cơ bản xem bài tín chỉ carbon là gì.

NDC Việt Nam và thị trường carbon trong nước đang ở đâu?

NDC: vẫn dùng bản cập nhật 2022

NDC hiện hành của Việt Nam là bản cập nhật năm 2022: giảm 15,8% phát thải so với kịch bản phát triển thông thường (BAU) vào năm 2030 bằng nguồn lực trong nước, và tới 43,5% nếu có hỗ trợ quốc tế. Mục tiêu dài hạn là phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

NDC 3.0 cho giai đoạn 2026–2035 đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng. Bảng theo dõi của Climate Action Tracker (cập nhật 13/10/2026) vẫn xếp Việt Nam vào nhóm chưa nộp NDC 2035. Một dự thảo cho ngành năng lượng nêu mức giảm 34,6% vào 2030 và 41,7% vào 2035 so với BAU (VnEconomy, 11/01/2026), nhưng đây chưa phải con số chính thức. Nếu Việt Nam công bố NDC 3.0 tại hoặc sau COP31, chúng tôi sẽ cập nhật bài này.

Thị trường carbon trong nước: đã chạy, còn mỏng

• Nghị định 06/2022/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 119/2025/NĐ-CP (hiệu lực 01/8/2025): thí điểm đến hết năm 2028, đấu giá hạn ngạch từ 2029; được dùng tín chỉ bù trừ tối đa 30% hạn ngạch được phân bổ.
• Quyết định 263/QĐ-TTg (09/02/2026): phân bổ hạn ngạch lần đầu cho 110 cơ sở nhiệt điện, thép, xi măng; 243.082.392 tấn CO₂tđ cho năm 2025 và 268.391.454 tấn cho năm 2026.
• Nghị định 29/2026/NĐ-CP (19/01/2026): quy định đăng ký, lưu ký, giao dịch, thanh toán hạn ngạch và tín chỉ. Sàn khai trương tại HNX ngày 29/6/2026.
• Đến 28/9/2026 có 7 giao dịch, 1.310 hạn ngạch VN2025, giá 130.000–136.000 đồng/tấn. Đến 14/10/2026 chưa có tín chỉ carbon nào niêm yết.

Phân tích chi tiết xem bài thị trường carbon Việt Nam 2026 và bảng giá tín chỉ carbon và hạn ngạch VN2025.

Mốc thời gian COP31 và các mốc liên quan doanh nghiệp Việt Nam

Lịch đầy đủ các nghĩa vụ trong nước và CBAM xem bài lịch tuân thủ khí nhà kính, CBAM, thị trường carbon 2026–2030.

Các mốc từ COP30 đến hạn khai báo CBAM đầu tiên

Doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì trước và sau COP31?

Quyết định tại COP31 ràng buộc các quốc gia, không ràng buộc trực tiếp doanh nghiệp. Tác động đến doanh nghiệp đi qua ba đường: quy định trong nước (NDC, hạn ngạch), yêu cầu của khách hàng nước ngoài (CBAM, Scope 3) và thị trường tín chỉ. Cả ba đều cần cùng một thứ: số liệu phát thải đúng và có thể kiểm chứng.

1. Kiểm tra nghĩa vụ kiểm kê. Tra tên cơ sở trong danh mục 2.441 cơ sở của Quyết định 42/2026/QĐ-TTg bằng công cụ tra cứu QĐ 42. Nếu có tên, bắt đầu kiểm kê khí nhà kính cho năm 2026 ngay, vì số liệu cả năm cần thu thập từ bây giờ.
2. Chuẩn bị số liệu cho khách EU. Hàng thép, nhôm, xi măng, phân bón xuất sang EU cần phát thải nội hàm thực tế, nếu không nhà nhập khẩu sẽ dùng giá trị mặc định có cộng thêm. Xem bài CBAM là gì và trang giải pháp CBAM.
3. Trả lời yêu cầu Scope 3 của khách hàng. Tập đoàn đa quốc gia ngày càng hỏi nhà cung cấp về phát thải theo GHG Protocol hoặc dấu chân carbon sản phẩm. Kết quả COP31 về tài chính và thương mại có thể đẩy nhanh xu hướng này.
4. Theo dõi giá và thủ tục tín chỉ. Doanh nghiệp có dự án năng lượng tái tạo, xử lý chất thải, hiệu quả năng lượng nên theo dõi thủ tục chấp thuận theo Nghị định 112/2026 và giá hạn ngạch trên sàn HNX.
5. Đọc kết quả COP31 khi có. Sau ngày 20/11/2026, tập trung vào ba câu hỏi: Việt Nam có công bố NDC 3.0 không, có thêm thỏa thuận Điều 6 không, và đối thoại thương mại nói gì về biện pháp như CBAM.

Bốn việc doanh nghiệp Việt Nam nên làm trước và sau COP31

Câu hỏi thường gặp

COP31 diễn ra khi nào?

Từ ngày 9 đến 20/11/2026 tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Phiên thượng đỉnh các nguyên thủ dự kiến ngày 11–12/11/2026.

Ai là Chủ tịch COP31?

Ông Murat Kurum, Bộ trưởng Môi trường, Đô thị hóa và Biến đổi khí hậu Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Chris Bowen, Bộ trưởng Biến đổi khí hậu và Năng lượng Úc, giữ vai trò Chủ tịch đàm phán.

Việt Nam đã nộp NDC 3.0 chưa?

Đến ngày 31/10/2026, chúng tôi chưa tìm thấy thông tin Việt Nam nộp NDC 3.0 (giai đoạn 2026–2035). NDC hiện hành là bản cập nhật 2022: giảm 15,8% so với BAU vào 2030 bằng nguồn lực trong nước, 43,5% nếu có hỗ trợ quốc tế.

Điều 6 Thỏa thuận Paris ảnh hưởng gì tới doanh nghiệp Việt Nam?

Điều 6 cho phép bán tín chỉ carbon ra nước ngoài theo thỏa thuận song phương (6.2) hoặc cơ chế của Liên hợp quốc (6.4). Ở Việt Nam, việc chuyển giao cần văn bản chấp thuận của Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo Nghị định 112/2026/NĐ-CP, kèm điều chỉnh tương ứng.

COP31 có làm thay đổi CBAM không?

Không trực tiếp. CBAM là luật của EU, chỉ EU sửa được. COP31 có đối thoại về biện pháp thương mại đơn phương, nhưng lịch CBAM hiện hành vẫn giữ nguyên: chính thức từ 01/01/2026, bán chứng chỉ từ 01/02/2027.

Doanh nghiệp không có tên trong QĐ 42 có cần quan tâm COP31?

Có, nếu bạn xuất khẩu hoặc là nhà cung cấp cho tập đoàn nước ngoài. Khách hàng của bạn chịu áp lực từ các cam kết quốc tế và sẽ hỏi số liệu phát thải của bạn.

Nguồn (kiểm tra 31/10/2026)

• UNFCCC, The Road to Antalya: COP31 họp tại Antalya ngày 9–20/11/2026.
• Bộ DCCEEW Úc, Australia will be President of Negotiations for COP31.
• Cơ quan Biến đổi khí hậu Thổ Nhĩ Kỳ, Türkiye to host and preside over COP31.
• Climate Home News (14/4/2026): lịch hội nghị, thượng đỉnh, Pre-COP theo thư của Chủ tịch COP31.
• Climate Home News (11/9/2026): tranh luận về quyền quyết định cuối cùng.
• Thư chung của Chủ tịch COP31 và Chủ tịch đàm phán (UNFCCC đăng 21/5/2026, bản đăng lại).
• Liên hợp quốc, thông báo lưu chiểu C.N.71.2025: Hoa Kỳ rút khỏi Thỏa thuận Paris, hiệu lực 27/01/2026.
• Carbon Brief, COP30: Key outcomes agreed at the UN climate talks in Belém.
• OECD, The new collective quantified goal on climate finance.
• Cục Biến đổi khí hậu, Nghị định 112/2026/NĐ-CP (03/4/2026).
• Singapore, Implementation Agreement on carbon credits collaboration with Vietnam (16/9/2025).
• Thông tư 17/2015/TT-BTNMT về dự án JCM Việt Nam – Nhật Bản.
• NDC Việt Nam cập nhật 2022.
• Climate Action Tracker, 2035 Climate Target Update Tracker (cập nhật 13/10/2026).
• VnEconomy (11/01/2026), dự thảo NDC 3.0 ngành năng lượng.
• Nghị định 119/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 06/2022/NĐ-CP.
• Báo Nông nghiệp và Môi trường, Quyết định 263/QĐ-TTg phân bổ hạn ngạch.
• HNX, thông tin hạn ngạch VN2025.
• Quyết định 42/2026/QĐ-TTg.
• Ủy ban châu Âu, CBAM Q&A: lịch giai đoạn chính thức, bán chứng chỉ, khai báo.