Điều 6 Thỏa thuận Paris là gì?
Điều 6.2 là gì? ITMO là gì?
Điều chỉnh tương ứng là gì?
Điều 6.4 (PACM) khác tín chỉ tự nguyện thế nào?
COP31 đang bàn gì về Điều 6?
Việt Nam tham gia Điều 6 như thế nào?
JCM Việt Nam – Nhật Bản
Thỏa thuận thực thi Việt Nam – Singapore
Nghị định 112/2026/NĐ-CP và Điều 20a
Doanh nghiệp Việt Nam được gì, cần chuẩn bị gì?
Nếu bạn có dự án giảm phát thải và muốn bán tín chỉ ra nước ngoài
Nếu bạn là cơ sở có hạn ngạch phát thải
Nếu bạn xuất khẩu sang EU và lo CBAM
Việc nên làm ngay
Câu hỏi thường gặp
Điều 6 Thỏa thuận Paris là gì?
ITMO là gì?
Điều chỉnh tương ứng là gì?
PACM đã cấp tín chỉ chưa?
Doanh nghiệp Việt Nam có tự bán tín chỉ ra nước ngoài được không?
Mua tín chỉ carbon có giảm được thuế CBAM không?
Nguồn (kiểm tra 18/11/2026)
Điều 6 Thỏa thuận Paris là gì? Điều 6.2, 6.4 (PACM) và ITMO
Điều 6 Thỏa thuận Paris cho phép các nước mua bán kết quả giảm phát thải để đạt NDC, qua hai kênh: song phương (Điều 6.2, đơn vị ITMO) và cơ chế tín chỉ của Liên hợp quốc (Điều 6.4, gọi là PACM). Báo cáo tổng hợp NDC ngày 27/10/2026 cho biết 94% số Bên định dùng Điều 6.
Cập nhật 18/11/2026, trong tuần thứ hai của COP31 (Antalya, 9–20/11/2026). Số liệu đối chiếu văn bản UNFCCC, Nghị định 112/2026/NĐ-CP, Văn bản hợp nhất 112/2026/VBHN-NĐ-BNNMT và trang JCM của Chính phủ Nhật Bản.
Nếu bạn mới tìm hiểu, nên đọc trước bài tín chỉ carbon là gì.
Điều 6 Thỏa thuận Paris là gì?
Thỏa thuận Paris (2015) yêu cầu mỗi nước tự đặt mục tiêu giảm phát thải, gọi là đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC). Điều 6 là điều khoản cho phép các nước hợp tác với nhau, một cách tự nguyện, để đạt NDC với chi phí thấp hơn và nâng mức tham vọng.
Điều 6 có ba kênh chính:
- Điều 6.2: hợp tác song phương hoặc đa phương. Hai nước tự thỏa thuận và chuyển cho nhau kết quả giảm phát thải. Đơn vị chuyển giao gọi là ITMO. Thỏa thuận Paris yêu cầu hạch toán chặt để tránh đếm hai lần.
- Điều 6.4: cơ chế tín chỉ chung của Liên hợp quốc. Cơ chế này do Hội nghị các Bên của Thỏa thuận Paris (CMA) lập ra và do một Cơ quan Giám sát (Supervisory Body) quản lý. Tên chính thức hiện nay là Paris Agreement Crediting Mechanism (PACM). Đây là cơ chế kế thừa CDM của Nghị định thư Kyoto.
- Điều 6.8: cách tiếp cận phi thị trường. Hợp tác qua tài chính, chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực. Không có mua bán tín chỉ.
Với doanh nghiệp, hai kênh đáng quan tâm là 6.2 và 6.4. Tín chỉ Điều 6 gắn với NDC quốc gia, nên cần chính phủ nước chủ nhà phê duyệt.
Quy tắc chi tiết cho cả hai kênh được thông qua tại COP26 (Glasgow, 2021): quyết định 2/CMA.3 cho Điều 6.2 và quyết định 3/CMA.3 cho Điều 6.4. Các kỳ COP sau đó tiếp tục bổ sung hướng dẫn kỹ thuật.

Điều 6.2, 6.4 và 6.8 khác nhau ở hình thức, đơn vị và người quản lý
Điều 6.2 là gì? ITMO là gì?
Điều 6.2 là kênh hai nước (hoặc nhiều nước) ký thỏa thuận riêng để chuyển kết quả giảm phát thải. Nước bán thường là nước đang phát triển có dự án giảm phát thải. Nước mua thường là nước có mục tiêu NDC cao và chi phí giảm phát thải trong nước lớn, như Nhật Bản, Singapore, Thụy Sĩ.
ITMO là gì? ITMO (Internationally Transferred Mitigation Outcome) là kết quả giảm nhẹ được chuyển giao quốc tế. Nghị định 112/2026/NĐ-CP định nghĩa ITMO là kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính hoặc tín chỉ các-bon được Chính phủ quốc gia chủ nhà chấp thuận chuyển giao quốc tế.
Nói gọn: một tấn CO₂ giảm được ở Việt Nam chỉ trở thành ITMO khi Chính phủ Việt Nam chấp thuận cho nó rời khỏi sổ sách quốc gia.
Đặc điểm của kênh 6.2:
- Hai nước tự thống nhất phương pháp đo, loại dự án, cách chia tín chỉ.
- Mỗi nước phải báo cáo minh bạch lên UNFCCC. Báo cáo này được nhóm chuyên gia kỹ thuật rà soát (TER).
- Bắt buộc có điều chỉnh tương ứng khi ITMO dùng cho NDC của nước mua hoặc mục đích quốc tế khác.
Điều chỉnh tương ứng là gì?
Điều chỉnh tương ứng (corresponding adjustment) là bước kế toán để một tấn giảm phát thải không bị hai nước cùng tính.
Nghị định 112/2026/NĐ-CP giải thích: quốc gia chủ nhà cộng thêm vào kết quả kiểm kê phát thải quốc gia một lượng tương ứng với lượng ITMO đã chuyển giao. Lượng ITMO đó chỉ được tính vào mục tiêu NDC của bên nhận.
Ví dụ đơn giản:
- Một dự án điện gió ở Việt Nam giảm 100.000 tấn CO₂tđ.
- Việt Nam chấp thuận bán 90.000 tấn cho đối tác dưới dạng ITMO có điều chỉnh tương ứng.
- Khi báo cáo NDC, Việt Nam phải cộng lại 90.000 tấn vào phát thải quốc gia. Chỉ 10.000 tấn còn lại giúp Việt Nam đạt NDC.
Mỗi tấn bán ra có điều chỉnh tương ứng là một tấn Việt Nam phải giảm thêm ở chỗ khác. Vì vậy nhà nước giới hạn tỷ lệ chuyển giao.
Điều 6.4 (PACM) khác tín chỉ tự nguyện thế nào?
PACM là cơ chế tín chỉ có quy chuẩn chung toàn cầu. Dự án đăng ký với Cơ quan Giám sát Điều 6.4, áp dụng phương pháp luận được cơ quan này phê duyệt, được tổ chức thẩm định (DOE) xác nhận. Đơn vị cấp ra gọi là A6.4ER.
Ba điểm khác tín chỉ tự nguyện (Verra, Gold Standard…):
- Nước chủ nhà phải phê duyệt. Dự án cần thư chấp thuận của chính phủ. Tín chỉ được chấp thuận cho chuyển giao quốc tế sẽ có điều chỉnh tương ứng.
- Trích nộp bắt buộc. Theo quyết định 3/CMA.3, khi cấp tín chỉ, 5% A6.4ER được chuyển cho Quỹ Thích ứng (Adaptation Fund). Ít nhất 2% bị hủy bắt buộc để giảm phát thải toàn cầu thực chất (OMGE). Phần 2% này không ai được dùng, kể cả cho NDC.
- Phương pháp luận chặt hơn. Cơ quan Giám sát yêu cầu cách tính mới để giảm nguy cơ cấp tín chỉ vượt mức thực tế.
Tình trạng PACM theo báo cáo năm của Cơ quan Giám sát gửi CMA8 (FCCC/PA/CMA/2026/8, giai đoạn 01/11/2025–09/10/2026):
- Ngày 26/02/2026, Cơ quan Giám sát phê duyệt đợt cấp tín chỉ đầu tiên của cơ chế.
- Có tổng cộng 5 phương pháp luận được thông qua. Năm phương pháp này bao phủ 77% số hoạt động chuyển từ CDM sang, gồm bếp đun sạch, giảm N₂O, khí bãi chôn lấp và điện tái tạo nối lưới.
- Đến 30/6/2026 (hạn chót xin phê duyệt), 418 dự án và chương trình CDM đã được nước chủ nhà chấp thuận chuyển sang Điều 6.4.
- Có 18 tổ chức thẩm định (DOE) được công nhận tính đến 09/10/2026.
- Hệ thống đăng ký chính thức của cơ chế dự kiến hoàn thành cuối quý I/2027.
- Cơ chế chưa tự chủ tài chính vì số dự án và tín chỉ còn ít.
Nói ngắn: PACM đã chạy thật nhưng còn ở giai đoạn đầu, phương pháp luận chủ yếu phục vụ dự án chuyển từ CDM.

PACM đã cấp tín chỉ nhưng còn ở giai đoạn đầu
COP31 đang bàn gì về Điều 6?
COP31 họp tại Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ) từ 9 đến 20/11/2026. Theo bản tin Earth Negotiations Bulletin (ENB) số 908 và 909, đến hết ngày 17/11 chưa có quyết định nào về Điều 6 được thông qua. Các nội dung đang bàn:
- Điều 6.2: bản nháp sửa đổi về rà soát chuyên gia kỹ thuật (TER), cách xử lý các điểm không nhất quán trong báo cáo của các nước, và phí đăng ký. EU muốn miễn phí cho nhóm nước kém phát triển và đảo nhỏ. Một số nhóm nước muốn miễn cho mọi nước đang phát triển.
- Điều 6.4 (PACM): bản nháp hướng dẫn cho Cơ quan Giám sát, gồm nhiệm kỳ thành viên, xung đột lợi ích và câu chữ về vai trò của cơ chế. Các tổ chức quan sát cảnh báo nguy cơ cấp tín chỉ vượt mức.
Đây là vấn đề kỹ thuật, ít đổi luật chơi cơ bản. Doanh nghiệp không cần chờ COP31 kết thúc mới chuẩn bị. Bối cảnh rộng hơn về COP31 xem bài COP31 và doanh nghiệp Việt Nam.
Một tín hiệu đáng chú ý từ báo cáo tổng hợp NDC 2026 (FCCC/PA/CMA/2026/9, ngày 27/10/2026): 94% số Bên có NDC mới định dùng hoặc có thể dùng hợp tác Điều 6, tăng từ 78% ở lần tổng hợp trước. 81% số Bên nhắc tới ITMO theo Điều 6.2 và 6.4. Nhu cầu mua và bán tín chỉ quốc tế vì vậy sẽ còn tăng.
Việt Nam tham gia Điều 6 như thế nào?
JCM Việt Nam – Nhật Bản
Việt Nam và Nhật Bản ký văn bản song phương về Cơ chế tín chỉ chung (JCM) ngày 02/7/2013. Ngày 02/5/2026, hai nước ký Bản ghi nhớ hợp tác mới tại Hà Nội. Văn bản này xác định JCM là cách tiếp cận hợp tác phù hợp Điều 6.2 Thỏa thuận Paris, có hiệu lực đến 2030 và tự gia hạn 5 năm một lần.
Bản ghi nhớ 2026 cũng ghi rõ: kết quả giảm phát thải từ dự án JCM có thể dùng cho NDC của cả Nhật Bản và Việt Nam. Dự án đã đăng ký JCM không được dùng cho cơ chế quốc tế khác, để tránh đếm hai lần.
Theo trang JCM của Chính phủ Nhật Bản (tra ngày 18/11/2026):
- Có 20 dự án JCM ở Việt Nam: 14 dự án đã đăng ký, 6 dự án đang thẩm định.
- 13 dự án đã được thông báo cấp tín chỉ, tổng 35.313 tín chỉ, chia cho phía Việt Nam và phía Nhật Bản.
- Ngày 16/10/2026, Ủy ban hỗn hợp JCM họp lần thứ 10 tại Hà Nội, thông qua bộ Quy tắc JCM sửa đổi.
Dự án JCM chủ yếu là thiết bị tiết kiệm năng lượng, máy biến áp hiệu suất cao, điện mặt trời áp mái. Lượng tín chỉ còn nhỏ.
Thỏa thuận thực thi Việt Nam – Singapore
Ngày 16/9/2025, Việt Nam và Singapore ký Thỏa thuận thực thi về hợp tác tín chỉ carbon theo Điều 6. Theo Bộ Thương mại và Công nghiệp Singapore, đây là thỏa thuận đầu tiên của Việt Nam loại này. Tín chỉ chuyển cho Singapore có điều chỉnh tương ứng. Singapore cam kết dành giá trị tương đương 5% tín chỉ cho thích ứng ở Việt Nam và hủy 2% tín chỉ khi cấp lần đầu.
Nghị định 112/2026/NĐ-CP và Điều 20a
Khung pháp lý trong nước là Nghị định 112/2026/NĐ-CP về trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải và tín chỉ các-bon, ký ngày 01/4/2026, hiệu lực 19/5/2026. Các điểm chính:
- Ai chấp thuận: Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp văn bản chấp thuận chuyển giao quốc tế, sau khi kết quả giảm phát thải hoặc tín chỉ đã được cấp. Bộ cũng thay mặt Chính phủ thực hiện điều chỉnh tương ứng.
- Thủ tục: Chuyển giao không điều chỉnh tương ứng thì tổ chức thông báo theo Mẫu số 12 Phụ lục II.
- Tỷ lệ chuyển giao tối đa (Điều 6): có điều chỉnh tương ứng là 90% với dự án thuộc danh mục số 01 và 50% với dự án thuộc danh mục số 02. Không điều chỉnh tương ứng là tối đa 90%. Phần còn lại được trao đổi trong nước.
- Không chuyển giao: tín chỉ đã bị thu hồi hoặc hết hiệu lực.
Nghị định 112/2026 cũng bãi bỏ các khoản 2, 4, 5 và 6 Điều 20a Nghị định 06/2022. Theo Văn bản hợp nhất 112/2026/VBHN-NĐ-BNNMT ngày 03/11/2026, Điều 20a hiện chỉ còn khoản 1, liệt kê ba loại cơ chế quốc tế:
- Cơ chế song phương, đa phương theo điều ước quốc tế phù hợp Điều 6.2.
- Cơ chế Điều 6.4 theo hướng dẫn của UNFCCC.
- Cơ chế quốc tế khác (như tiêu chuẩn tín chỉ độc lập), theo quy định của cơ quan quản lý cơ chế đó.
Khoản 3 Điều 20a bị Nghị định 396/2026/NĐ-CP bãi bỏ từ 12/12/2026. Thủ tục chi tiết nay nằm trong Nghị định 112/2026. Toàn bộ các lần sửa Nghị định 06 xem bài Nghị định 06/2022 mới nhất.
Ở mảng rừng, dự án các-bon rừng đi theo Nghị định 180/2026/NĐ-CP. Chi tiết xem bài tín chỉ carbon rừng 2026.

Các mốc hợp tác Điều 6 của Việt Nam đến tháng 11/2026
Doanh nghiệp Việt Nam được gì, cần chuẩn bị gì?
Nếu bạn có dự án giảm phát thải và muốn bán tín chỉ ra nước ngoài
- Tín chỉ bán ra nước ngoài phải có văn bản chấp thuận của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Không có chấp thuận thì không thể thành ITMO.
- Không phải toàn bộ tín chỉ được bán. Tối đa 90% hoặc 50% tùy danh mục, phần còn lại ở lại thị trường trong nước.
- Bên mua nước ngoài thường trả giá cao hơn cho tín chỉ có điều chỉnh tương ứng. Cần tính điều này ngay từ khi đàm phán hợp đồng mua bán.
- Mọi kênh (JCM, Singapore, PACM) đều yêu cầu đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) chặt. Số liệu gốc về nhiên liệu, điện, sản lượng phải lưu đủ và truy được nguồn.
Nếu bạn là cơ sở có hạn ngạch phát thải
Cơ sở nhiệt điện, sắt thép, xi măng được phân bổ hạn ngạch theo Nghị định 06/2022 (sửa bởi Nghị định 119/2025). Theo khoản 8 Điều 19 bản hợp nhất, cơ sở được dùng tín chỉ để bù trừ không quá 30% hạn ngạch được phân bổ. Nguồn tín chỉ hợp lệ gồm tín chỉ trong nước (Điều 20) và tín chỉ theo Điều 6.2, Điều 6.4 (điểm a, b khoản 1 Điều 20a). Việc mua bán thực hiện trên sàn giao dịch các-bon. Xem thêm sàn giao dịch carbon Việt Nam và thị trường carbon Việt Nam 2026.
Nếu bạn xuất khẩu sang EU và lo CBAM
Tín chỉ carbon, dù tự nguyện hay theo Điều 6, không làm giảm nghĩa vụ CBAM. Quy định CBAM (EU) 2023/956 chỉ cho khấu trừ giá carbon đã thực trả ở nước sản xuất (Điều 9). Con số khai báo là phát thải nội hàm thực tế của sản phẩm. Cách duy nhất để giảm chi phí CBAM là giảm phát thải thật và có số liệu đo được. Xem bài CBAM là gì và dịch vụ báo cáo CBAM.
Việc nên làm ngay
- Kiểm kê khí nhà kính đúng chuẩn. Dù bán tín chỉ, bù trừ hạn ngạch hay làm CBAM, nền vẫn là số liệu phát thải theo ISO 14064-1 và Nghị định 06/2022. Nếu chưa có đội ngũ, có thể dùng dịch vụ kiểm kê khí nhà kính.
- Xác định dư địa giảm phát thải. Lập kế hoạch giảm phát thải với đường cơ sở rõ ràng. Phần giảm vượt mức mới có thể thành tín chỉ.
- Lưu chứng từ gốc. Hóa đơn điện, nhiên liệu, phiếu cân, nhật ký vận hành. Bên thẩm định của mọi cơ chế đều đòi các chứng từ này.
- Theo dõi kết quả COP31 và văn bản hướng dẫn Nghị định 112. Đặc biệt là danh mục dự án ưu tiên và quy trình nộp hồ sơ.
Chi phí phần mềm và dịch vụ xem tại bảng giá EcoCheck.
Câu hỏi thường gặp
Điều 6 Thỏa thuận Paris là gì?
Điều 6 cho phép các nước hợp tác để đạt NDC. Có ba kênh: mua bán song phương (6.2), cơ chế tín chỉ của Liên hợp quốc (6.4, gọi là PACM) và hợp tác phi thị trường (6.8).
ITMO là gì?
ITMO là kết quả giảm nhẹ được chuyển giao quốc tế. Một tấn CO₂ giảm được chỉ trở thành ITMO khi chính phủ nước chủ nhà chấp thuận chuyển giao.
Điều chỉnh tương ứng là gì?
Là việc nước bán cộng lại vào phát thải quốc gia lượng tín chỉ đã bán, để hai nước không cùng tính một tấn giảm phát thải.
PACM đã cấp tín chỉ chưa?
Rồi. Cơ quan Giám sát Điều 6.4 phê duyệt đợt cấp tín chỉ đầu tiên ngày 26/02/2026. Đến tháng 10/2026, cơ chế có 5 phương pháp luận và 418 dự án, chương trình CDM được chấp thuận chuyển sang.
Doanh nghiệp Việt Nam có tự bán tín chỉ ra nước ngoài được không?
Được, nhưng phải có văn bản chấp thuận của Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo Nghị định 112/2026/NĐ-CP. Tỷ lệ chuyển giao tối đa là 90% hoặc 50% tùy danh mục dự án.
Mua tín chỉ carbon có giảm được thuế CBAM không?
Không. CBAM tính theo phát thải nội hàm thực tế và chỉ trừ giá carbon đã thực trả ở nước sản xuất.
Nguồn (kiểm tra 18/11/2026)
- Thỏa thuận Paris (UNFCCC): Điều 6.2, 6.4, 6.8.
- Quyết định 2/CMA.3 và 3/CMA.3 (FCCC/PA/CMA/2021/10/Add.1): đoạn 58–59, 67, 69 phụ lục quyết định 3/CMA.3 (5% cho Quỹ Thích ứng, tối thiểu 2% hủy OMGE).
- Báo cáo năm 2026 của Cơ quan Giám sát Điều 6.4 (FCCC/PA/CMA/2026/8): đợt cấp đầu tiên 26/02/2026, 5 phương pháp luận, 418 dự án CDM, 18 DOE.
- Báo cáo tổng hợp NDC 2026 (FCCC/PA/CMA/2026/9): 94% số Bên định dùng Điều 6.
- Earth Negotiations Bulletin số 909 (18/11/2026) và số 908 (17/11/2026): tiến độ Điều 6 tại COP31.
- JCM Việt Nam – Nhật Bản: danh sách dự án, tín chỉ đã cấp, Bản ghi nhớ 02/5/2026, biên bản họp Ủy ban hỗn hợp lần 10.
- Bộ Thương mại và Công nghiệp Singapore, 16/9/2025: Thỏa thuận thực thi Việt Nam – Singapore.
- Cục Biến đổi khí hậu, Nghị định 112/2026/NĐ-CP: ban hành 01/4/2026, hiệu lực 19/5/2026, tỷ lệ chuyển giao tối đa 90 % / 50 %.
- Nghị định 112/2026/NĐ-CP: Điều 3, 5, 6, 13, 32.
- Văn bản hợp nhất 112/2026/VBHN-NĐ-BNNMT ngày 03/11/2026: Điều 19 khoản 8, Điều 20a.
- Quy định (EU) 2023/956 về CBAM: Điều 9 (giá carbon đã trả ở nước xuất xứ).
EcoCheck là nền tảng kiểm kê và quản trị dữ liệu phát thải khí nhà kính theo ISO 14064-1, do Công ty TNHH Công nghệ BeevR phát triển. EcoCheck giúp doanh nghiệp lập báo cáo Mẫu 06 theo Nghị định 06/2022/NĐ-CP, kế hoạch giảm phát thải, báo cáo CBAM và dấu chân carbon sản phẩm trên cùng một bộ số liệu. EcoCheck không phải tổ chức thẩm định và không môi giới tín chỉ carbon. Cần trao đổi về số liệu phát thải của doanh nghiệp? Liên hệ với chúng tôi.
Doanh nghiệp bạn thuộc diện phải kiểm kê khí nhà kính?
EcoCheck tự động tính Scope 1/2/3, xuất báo cáo chuẩn NĐ06/TT38 chỉ 1-click — tiết kiệm 90% thời gian so với Excel.













![Phương pháp Kiểm kê Khí nhà kính: GHG Protocol & ISO 14064 [2026]](https://cms.ecocheck.ai/uploads/Cac_phuong_phap_va_tieu_chuan_kiem_ke_khi_nha_kinh_pho_bien_e645f7df80.png)