Kiểm kê khí nhà kính ngành giày dép 2026: 134 cơ sở QĐ 42

Nhà máy giày dép có tên trong Quyết định 42/2026/QĐ-TTg (hiệu lực 25/9/2026) phải kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở và nộp báo cáo cho UBND cấp tỉnh trước 31/3/2027. EcoCheck đếm được 134 cơ sở ghi ngành giày dép trong phụ lục. Với phần lớn nhà máy giày, điện lưới là nguồn phát thải lớn nhất, tiếp theo là lò hơi.

Cập nhật: 23/10/2026.

Ngành giày dép có bao nhiêu cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính theo QĐ 42/2026?

Quyết định 42/2026/QĐ-TTg ký ngày 10/8/2026 nêu đích danh 2.441 cơ sở, thay danh mục của Quyết định 13/2024/QĐ-TTg. Phụ lục không phân ngành chuẩn, chỉ ghi ngành nghề, sản phẩm bằng lời.

EcoCheck đếm trên phụ lục (tham khảo): 134 cơ sở ghi ngành có chữ "giày" hoặc "dép", đều thuộc Bộ Công Thương, trong đó 11 cơ sở làm đế, lót, khuôn giày, da PU và phụ liệu. Thêm khoảng 9 cơ sở ghi thuộc da, sơ chế da, sản phẩm da. Nhiều nhất là TP. Hồ Chí Minh (24), Đồng Nai (22), Tây Ninh (15), Ninh Bình (14), Hải Phòng (13) và Thanh Hóa (11). Có nhà máy giày ghi ngành khác (ví dụ "sản phẩm từ plastic"), nên cách chắc chắn nhất là tra đúng tên pháp nhân và địa chỉ.

Sáu tỉnh có nhiều nhà máy giày dép phải kiểm kê nhất

Nhà máy giày phải kiểm kê khí nhà kính những gì, nộp khi nào?

Căn cứ là Nghị định 06/2022/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 119/2025/NĐ-CP) và Thông tư 38/2023/TT-BCT của Bộ Công Thương, bộ quản lý ngành giày dép:

• Kỳ báo cáo: 2 năm một lần. Kỳ tới gồm số liệu năm 2025 và 2026, nộp UBND cấp tỉnh trước 31/3/2027 theo Mẫu 06 Phụ lục II Nghị định 06.
• Phạm vi: Điều 16 Thông tư 38 liệt kê nguồn trực tiếp (đốt nhiên liệu cố định và di động, quá trình công nghiệp, môi chất lạnh, xử lý chất thải) và nguồn gián tiếp (điện, hơi mua ngoài).
• Giảm nhẹ: cơ sở trong danh mục còn lập kế hoạch giảm nhẹ; xem kế hoạch giảm nhẹ phát thải cấp cơ sở.

Nhà máy chưa có tên nên tự kiểm tra ngưỡng của Điều 6 Nghị định 06: từ 1.000 TOE/năm hoặc 3.000 tCO₂tđ/năm. Phụ lục I Thông tư 02/2014/TT-BCT quy đổi điện 0,0001543 TOE/kWh, tức khoảng 6,48 triệu kWh/năm. Xem thêm quy trình kiểm kê khí nhà kính 2026.

Phát thải ngành da giày đến từ đâu trong nhà máy?

Các khâu cắt, may mũ giày, ép đế, gò, dán, lưu hóa ít phát thải quá trình. Phát thải chủ yếu đến từ điện và nhiệt lò hơi:

Nên lắp công tơ riêng cho máy nén khí, chiller vì chúng thường chạy suốt ca. Cơ sở thuộc da cần đo COD nước thải đầu vào, đầu ra.

Thứ tự chọn hệ số theo Điều 18 Thông tư 38: hệ số riêng theo IPCC 2006 được chấp thuận, rồi danh mục do Bộ công bố, cuối cùng là hướng dẫn mới nhất của IPCC. Với điện lưới, mục 3 Phụ lục II yêu cầu dùng hệ số Bộ công bố cho năm tính toán; mới nhất là 0,6187 tCO₂/MWh cho năm 2024 (Công văn 1232/BNNMT-BĐKH ngày 30/9/2026).

Keo, dung môi trong sản xuất giày có phải khí nhà kính không?

Không. Hơi keo dán, chất xử lý bề mặt, sơn là hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC). Chương 7 Tập 1 IPCC 2006 xếp VOC phi metan (NMVOC) vào nhóm "tiền chất ozone", không cộng vào tổng phát thải quy đổi theo GWP. Thông tư 38 cũng chỉ kiểm kê CO₂, CH₄, N₂O và các khí flo hóa (HFC, HCFC, PFC, SF₆, NF₃).

Vì vậy, lượng keo, dung môi không đưa vào báo cáo kiểm kê khí nhà kính; VOC được quản lý theo quy định về môi trường không khí. Ngoại lệ: chất tạo bọt HFC dùng cho xốp PU là khí nhà kính và phải tính.

Ví dụ tính phát thải một nhà máy giày (số liệu giả định)

Đây là số liệu giả định, không phải số của doanh nghiệp nào. Nhà máy giày thể thao dùng 15.000 MWh điện lưới một năm, lò hơi đốt 2.000 tấn viên nén gỗ, 10.000 lít dầu diesel cho máy phát và xe nâng, nạp bổ sung 30 kg HFC-134a và 15 kg R-22.

Điện chiếm khoảng 98% tổng; 15 triệu kWh tương đương khoảng 2.315 TOE. Hệ số lấy từ Bảng 2.3 IPCC 2006 (đốt cố định trong công nghiệp) với nhiệt trị mặc định của gỗ; nên dùng nhiệt trị theo phiếu phân tích viên nén. Phép tính diesel chỉ lấy CO₂. GWP bộ AR6 (CH₄ 27,0; N₂O 273), dùng thống nhất cho hai năm.

Nếu đốt than bitum, mỗi TJ nhiệt phát thải khoảng 95 tCO₂tđ, so với khoảng 1,9 tCO₂tđ/TJ tính vào tổng khi đốt gỗ. Theo Nghị định 06, R-22 được cộng vào Phạm vi 1 (mục 2 Phụ lục II Thông tư 38); theo ISO 14064-1, GHG Protocol, chất này thường ghi riêng. Tự thử với công cụ tính phát thải Phạm vi 1, 2.

Ví dụ tính phát thải nhà máy giày (số liệu giả định)

Nhãn hàng quốc tế yêu cầu gì về số liệu phát thải của nhà cung cấp giày?

Phát thải tại nhà máy gia công là Phạm vi 3 của nhãn hàng. Hai ví dụ từ trang công bố chính thức:

• Nike đặt mục tiêu giảm 35% phát thải Phạm vi 3 vào năm 2030 so với năm tài chính 2020 (SBTi thẩm định lại năm 2026). Nike giúp nhà cung cấp theo dõi năng lượng, phát thải và nêu Việt Nam trong các nước sản xuất trọng điểm.
• adidas đặt mục tiêu giảm 42% phát thải Phạm vi 3 vào năm 2030 so với năm 2022; loại bỏ than tại nhà cung cấp cấp 1, cấp 2 đóng góp 6%, hiệu quả năng lượng và năng lượng tái tạo 18%.

Từ năm tài chính 2027, chuẩn VSME (Quy định ủy quyền EU 2026/1560) giới hạn thông tin khách hàng EU được hỏi nhà cung cấp không quá 1.000 lao động, nhưng vẫn gồm năng lượng và phát thải Phạm vi 1, 2. Xem VSME: nhà cung cấp Việt Nam phải gửi gì.

CBAM hiện không áp dụng cho giày dép. Theo Ủy ban châu Âu, CBAM chỉ gồm xi măng, sắt thép, nhôm, phân bón, điện và hydro (xem CBAM là gì). Số liệu kiểm kê theo Nghị định 06 dùng lại được cho nhãn hàng, miễn ghi rõ hệ số và GWP.

Doanh nghiệp giày dép cần chuẩn bị gì trước hạn 31/3/2027?

1. Xác nhận tên cơ sở trong phụ lục Quyết định 42 bằng công cụ tra cứu QĐ 42. Tập đoàn nhiều nhà máy cần tra từng địa chỉ.
2. Lập danh mục nguồn theo Điều 16 Thông tư 38, dựa vào bảng trên; loại keo, dung môi, giữ chất tạo bọt HFC.
3. Gom số liệu 2025 và 2026 theo tháng: hóa đơn điện, phiếu nhập nhiên liệu, nhật ký lò hơi, nhật ký nạp gas, sản lượng.
4. Chọn hệ số và GWP theo thứ tự Điều 18. Dùng một bộ GWP thống nhất cho cả hai năm.
5. Tính toán, kiểm soát chất lượng và đánh giá độ không chắc chắn theo Thông tư 38; đối chiếu với số đã gửi nhãn hàng.
6. Lập báo cáo theo Mẫu 06, gửi UBND cấp tỉnh trước 31/3/2027 và lưu hồ sơ minh chứng. Ước tính ngân sách xem chi phí kiểm kê khí nhà kính.

Giảm phát thải ngành giày dép nên bắt đầu từ đâu?

• Lò hơi: bỏ than, chuyển sang sinh khối có chứng từ nguồn gốc hoặc bơm nhiệt cho khâu sấy nhiệt độ thấp.
• Khí nén: sửa rò rỉ, giảm áp suất cài đặt, tắt máy ngoài ca; đo trước, sau bằng công tơ riêng.
• Điện mặt trời mái nhà, DPPA: Nghị định 58/2025/NĐ-CP cho tự dùng, bán dư tối đa 20%; Nghị định 57/2025/NĐ-CP mở DPPA cho khách hàng từ 200.000 kWh/tháng.
• Máy lạnh, chiller: kiểm tra rò rỉ, lập lộ trình thay R-22 đang bị loại trừ theo Nghị định thư Montreal.

Xem thêm kiểm kê khí nhà kính theo ngành, ngành gần như dệt may, cao su, nhựa, và dịch vụ kiểm kê khí nhà kính EcoCheck.

Câu hỏi thường gặp

Có bao nhiêu nhà máy giày dép phải kiểm kê khí nhà kính?

EcoCheck đếm được 134 cơ sở ghi ngành giày dép trong danh mục 2.441 cơ sở của Quyết định 42/2026/QĐ-TTg, cộng khoảng 9 cơ sở thuộc da, sản phẩm da. Đây là số tham khảo; nghĩa vụ xác định theo từng nhà máy có tên, nên cần tra đúng tên và địa chỉ trong phụ lục.

Hạn nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính của nhà máy giày là khi nào?

Trước 31/3/2027, gửi UBND cấp tỉnh theo Mẫu 06 Phụ lục II Nghị định 06/2022/NĐ-CP, gồm số liệu năm 2025 và 2026. Sau đó báo cáo 2 năm một lần.

Nguồn phát thải lớn nhất của nhà máy giày là gì?

Thường là điện lưới (Phạm vi 2): MWh nhân hệ số 0,6187 tCO₂/MWh (năm 2024). Lò hơi, máy phát, xe nâng và môi chất lạnh thuộc Phạm vi 1; lò hơi đốt than có thể là nguồn lớn thứ hai.

Keo dán, dung môi có phải tính vào báo cáo kiểm kê khí nhà kính không?

Không. Hơi keo, dung môi là VOC, theo IPCC 2006 là tiền chất ozone, không cộng vào tổng phát thải khí nhà kính. Chỉ chất tạo bọt HFC (nếu dùng khi làm xốp PU) mới phải tính.

CBAM có áp dụng cho giày dép xuất khẩu sang EU không?

Hiện tại không. CBAM chỉ gồm xi măng, sắt thép, nhôm, phân bón, điện và hydro. Khách hàng EU vẫn có thể hỏi số liệu Phạm vi 1, 2.

Không nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính bị phạt thế nào?

Theo Điều 45 Nghị định 45/2022/NĐ-CP, với tổ chức: không nộp báo cáo bị cảnh cáo; báo cáo sai, thiếu thông tin bị phạt 10–20 triệu đồng; không lập báo cáo bị phạt 60–100 triệu đồng, kèm buộc lập báo cáo.